·   راهکارهاي کاهش اختلالات و مشکلات يادگيري در درس املاي يکي از دانش‌آموزان پايه دوم دبستان پسرانه هجرت قم

·        احمدطالعی فرد

هیچ روشی بهتر از تحقیق نیست.                                           حضرت علی(علیه السلام)

هدف پژوهش حاضر، شناسايي و كاهش يا مرتفع نمودن اختلالات و مشکلات يادگيري در درس املاء در يكي از دانش آموزان پايه دوم دبستان پسرانه هجرت واقع در ناحيه چهار آموزش و پرورش قم صورت گرفته است.

در اين اقدام پژوهي از روش توصيفي که جنبه‌ي عيني، واقعي و وصف نگاري دارد استفاده شده است. مزاياي اين روش که در اين پژوهش کاربرد يافته است بهره‌گيري از شاخص‌هاي آمار توصيفي از قبيل جدول فراواني، درصد و نمودار مي‌باشد.

در اقدام پژوهی حاضر، که چرخه ای از برنامه ریزی، مشاهده، عمل، باز اندیشی و تفکر است، سعی شده برای جمع آوري اطلاعات مورد نياز از روش های مشاهده، مصاحبه و آزمون های مختلف مانند كپارت، آزمون فراستيگ، نقطه شماري و آزمون هوش ريون استفاده گردد. این امر با همکاری اولیاي دانش‌آموز، مشاوران آموزش و پرورش، اساتید فن و همکاران شاغل در مدرسه به خصوص معلمان و مدیر مدرسه تحقق یافته، تا بدین وسیله اطلاعات معتبر و کاملا قابل اعتمادی را در اختیار اقدام پژوه قرار گيرد.

در مرحله بعدی این پژوهش، اقدام پژوه براي دستيابي به اهداف مورد نظر و با تجزيه و تحليل اطلاعات به دست آمده، روش های چند حسی فرنالد، افزایش پس خوراند پوستی و جنبشی، ترمیم ساخت حروف ، کُندی نرخ پردازش، روش آموزش سینا، استفاده از آزمون فراستیگ، استفاده از اقتصاد ژتونی، قرار داد بستن با دانش آموز، مصاحبه درباره فضای زندگی و بازی درمانی و ... را تدوین نموده و با اجرای راهکارهای فوق، در پايان سال تحصيلي 88-87، مشکلات يادگيري دانش‌آموز مورد مطالعه، به ويژه در درس املا به ميزان چشمگيري کاهش يافت. همچنين نتايج ذيل به دست آمد.

1- هنگام نوشتن، به روش صحيح بر روي ميز و نيمکت مي‌نشيند؛

2- مداد را درست در دست مي‌گيرد؛

3- داراي سطح کمي و کيفي بالايي از يادگيري، به ويژه در درس املا مي‌باشد؛

4- جذابيت کلاس و درس‌ها براي او دو چندان شده است؛5- با ذوق و شوق به مدرسه مي‌آيد؛

6- پيشرفت تحصيلي چشمگير، به ويژه در درس املا، روحيه اعتماد به نفس و خود پنداره مثبت او را افزايش داده است؛

7- بسيار علاقه‌مند به نوشتن و انجام تکاليف مي‌باشد؛

8- انتخاب او به عنوان «نماينده کلاس» باعث گرديد که ميزان تعامل و روابط او با ديگر دانش‌آموزان کلاس، بيش از پيش افزايش يابد؛

9- ارتقاي سطح کمي و کيفي يادگيري سيدمحمدتقي، به ويژه در درس املا باعث گرديد که تعجب همکاران به خصوص مدير مدرسه، دانش‌آموزان و اولياي او را نيز برانگيزد.

بدين ترتيب نتايج فوق و يافته‌هاي اقدام پژوهي حاضر، حاكي از موفقيت طرح بوده ‌است.

در قسمت آخر اين اقدام پژوهي نيز، پيشنهادهايي ذیل ارائه شده است كه اميد مي رود راهگشاي حركتي پويا و سازنده در جهت رشد و شکوفايي استعدادهاي نونهالان اين مرز و بوم ‌باشد.

1- قبل از تهيه هر طرح آموزشي لازم است با مطالعه دقيق در جهت تشخيص مشكل واقعي دانش‌آموزان و شناخت خصوصيات عاطفي، رفتاري و جسماني آنان اقدام گردد.

2- با مراكز مشاوره و اختلالات يادگيري و رفتاري جهت تشخيص مشكل و کسب رهنمودهاي لازم ارتباط برقرار گردد.

3- با اولیای دانش آموزان و همکاران مدرسه (بخصوص مدیر و معلم سال قبل) با هدف به كارگيري روش‌هاي مناسب براي رفع مشكل دانش آموزان جلسات هفتگي يا ماهانه تشكيل گردد.

4- آموزش بايد از سطحي از سلسله مراتب يادگيري كه در آن كودك مشكل دارد شروع شود.

5- آموزش بايد انفرادي و بر اساس توانايي‌هاي كودك و با توجه به نارسايي‌هاي او تهيه و ارائه گردد.

6- برنامه‌هاي آموزشي بايد حاصل نتايج آزمون‌هاي رواني و جسمي فرد مورد نظر  باشد.

7- آموزش بايد براساس آمادگي و انگيزش كودك انجام شود.

8- از نظريه‌هاي گوناگون موجود در اين زمينه مانند نظريه غلبه طرفي مغز، نظريه كوتاهي دامنه توجه، نظريه روان كاوي، بازي درماني، نظريه فرابري آگاهي‌ها و تاخير در رشد مي‌توان بهره برد.

9- با روش‌هاي مناسب، اعتماد به نفس و خود پنداره‌‌ي مثبت در دانش آموزان ايجاد و افزايش يابد.

10- از برچسب زدن‌هاي نامناسب و نابجا و خرد كننده پرهيز شود.

11- تهيه‌ي برنامه‌هاي آموزشي به صورت بازي و القاي مطالب به طور غير مستقيم صورت گيرد.

12- در آموزش اين كودكان، از روش‌هاي چند حسي به خصوص روش فرنالد، روش بازي درماني، و مصاحبه درباره‌ي فضاي زندگي استفاده شود.

 

·   چگونه توانستم توجه وتمركز دانش آموزبيش فعال كلاس اوّلي را از طريق رفتار درماني به ويژه بازي درماني تقويت نمايم؟

·         حمیدرضاوزینی اطهر/آموزشگاه مهر امام ، ناحیه4قم

بیان مساله

دانش آموزان بیش فعال ، دانش آموزانی هستند که نسبت به سایر دانش آموزان فعالیت بیشتری دارند. فعالیتهایشان فاقد نظم و هدف و بدون تفکر است.فعالیت در حال انجام را به پایان نمی رسانند و به فعالیت دیگر می پردازند.

اینجانب حمیدرضاوزینی اطهردر سال 88-87 به عنوان مشاور دانش آموزان طرح تلفیقی (دانش آموزان استثنایی که در مدارس عادی مشغول به تحصیل می باشند) بادانش آموز بیش فعالی روبرو شدم که طبق نظر آموزگار و مدرسه و والدین مشکلات زیادی را برای خود و سایرین در کلاس و مدرسه بوجود آورده بود ، برای حل این مشکل تصمیم گرفتم از طریق بازی درمانی ، ضمن افزایش توجه و تمرکز ایشان ، مشکلاتی که بوجود آورده بودرا کاهش دهم .

شواهدیک:

شکایت وگزارش منفی آموزگار ، کادر اجرایی ،والدین و ئسایر دانش آموزان کلاس و مدرسه از مشکلاتی که ایجاد کرده بود. مشاهده رفتار دانش آموز در کلاس ، مدرسه و خیابان. نمرات بسیار پایین و یادگیری ضعیف

نظر کارشناس سنجش هوش و پزشک متخصص و دفترچه سنجش دانش آموزان بدو ورود به دبستان

جمع آوری اطلاعات

از روش های علمی از جمله مشاهده ، پرسشنامه و مصاحبه

راه حل ها به سه گروه تقسيم شد:

اول: راه حل هايي كه والدين بايد انجام دهند.

دوّم : راه حل هايي كه مدرسه يعني آموزگار ، مدير و معاون و هم كلاسي ها انجام دهند.

سوّم : راه حل هايي كه بايد بنده به عنوان درمانگر انجام دهم.

از جمله مهم ترین آنها ارجاع به روانپزشک ، مشورت با کارشناسان و مشاوران ، مطالعه کتب و تحقیقات سایر همکاران

در این زمینه ، انجام مشاهده رفتار ، مصاحبه و پرسشنامه برای جمع آوری اطلاعات ، بکارگیری  معلم خصوصی  در منزل ،

استفاده از بازیهای مختلف محلی و نمایشی ،انجام تست هوش ، استفاده از جداول و فرم های اصلاح رفتارو...

اجرای راه حل های پیشنهادی :

برای اصلاح رفتار و افزایش توجه و تمرکز این دانش آموز ، با کمک سایرهمکاران و متخصصان امر، برنامه ریزی شد.  پس از ارجاع به روان پزشک و دارو درمانی و نظر کارشناس سنجش ، بهترین راه درمان ، بازی درمانی انتخاب شد .

با مطالعه کتب مختلف بازی درمانی ، اصلاح رفتار ، آموزش و پرورش کودکان استثنایی و مطالعه پزوهش های پیشین در این زمینه، در ابتدا بازیهای مختلف لیست شد.و به ترتیب با در نظر گرفتن قوانین کلی از جمله ساده به مشکل ،بازیهای مجسم بعدذهنی و هوشی ،زمان کوتاه بعد افزایش زمان بازیها،بازی انفرادی بعد بازی گروهی و...به اجرای بازیها پرداخته شد.در این بین والدین نیز آموزش دیدند تا در اجرای بازیها در خانه کمک کنند.

تعدادی کتاب برای مطالعه آموزگار ووالدین معرفی شد و جزوه ای تهیه ودر اختیار آنان قرار گرفت.از نمودار ها و فرم های اصلاح رفتار استفاده شد تا برای استخراج نتایج مستنداتی در درس باشد.بازیها کم کم سخت تر می شد و زمان آنها افزایش و میزان خطا کاهش می یافت. با کمک آموزگار مربوطه بازیهای گروهی در مدرسه انجام شد که دانش آموز مورد نظر ضمن شرکت در این بازیها با قبول مسئولیت ، با اهداف گروه و اجتماع آشنا شد.در طول انجام این پزوهش با نظرپزشک مربوطه ، از میزان دارو کاسته شد.

شواهددو:

مشاهده و مقایسه جداول اصلاح رفتار و نمودارها ،نشان از موفقیت این پزوهش داشت. طبق نظر متخصصان تعلیم و تربیت دانش آموزان استثنایی ؛ بازی درمانی به عنوان یکی از راههای اصلاح رفتار ، در این پزوهش به کار گرفته شدکه به نتایج بسیار مثبتی رسید. کاهش دارو، رضایت مندی والدین و آموزگار و سایردانش آموزان ، پیشرفت تحصیلی ، کاهش پرخاشگری و رفتارهای نا هنجار و از همه مهم تر کارنامه پایان سال تحصیلی ،حاکی از افزایش میزان توجه و تمرکز این دانش آموز داشت و در نهایت او موفق شد به کلاس بالاتر راه پیدا کند.

  

·   چگونه توانستم دانش آموزان کم توان ذهنی مدرسه فرشته را به بهداشت حیاط مدرسه علاقمند سازم .

·        ناهید علی اکبری ( معاون مدرسه فرشته )

 بیان مساله :

این اقدام پژوهی در سال تحصیلی  1388-1387 در مدرسه  استثنایی دخترانه فرشته ،  ناحیه 2 ،  استان قم به تعداد 114 دانش آموز انجام شده است .

کار با دانش آموزان کم توان ذهنی مشکلات زیادی دارد کوچکترین کار معمولی باید با تمرین و تکرار به این دانش آموزان تفهیم شود با وجود روشهای زیادی که در زمینه رعایت بهداشت و نظافت مدرسه،  اول سال تحصیلی انجام  داده بودیم  ولی باز حیاط مدرسه ،  زنگهای تفریح توسط بعضی از دانش آموزان کثیف می شد و این باعث اعتراض مدیر محترم و مستخدم مدرسه و بحث معلمان در شورای آموزگاران بود . این موضوع از آبان ماه مطرح شد و من هر بار راه حلهایی را برای رفع این مشکل انتخاب می کردم تا به نتیجه ای برسم .

ارائه اطلاعات مربوط به وضع موجود ( شواهد یک ) :

حیاط مدرسه بسیار کثیف بود .  مقداری خوراکی  مثل نان خشک ، پشت پنجره ها بود . مقدار زیادی آشغال کنار سطل های زباله ریخته شده بود . تقریبا همه ی دانش آموزان عقیده داشتند که فقط مستخدم باید مدرسه را تمیز کند . بیشتر بچه ها ،  نان خشک را در سطل زباله یا پشت پنجره ها می ریختند . معلمان نیز عقیده داشتند ، سطل های زباله در حیاط کافی نیست . مکان سطل های زباله ، مناسب نیست .

راه حل های پیشنهادی و اجرای آنها :

پس از اعتباریابی با اجرای راهکارهای عملی که شامل :  درخواست نیروی مربی بهداشت از اداره استثنایی در آبان ماه ، خواندن کتاب داستانهای  بهداشتی در کلاسها ، دادن جایزه به دانش آموزانی که بهترین نقاشی یا 10 تا جمله از نتیجه داستان بنویسند ، تهیه و نصب پوستر آموزشی و نوشتن پیامهای بهداشتی روی ماکت قطار بهداشت ، خرید سطل زباله درب دار و چسبانیدن عکس روی سطل ها ،  خرید سطل نان خشک و چسبانیدن عکس روی آن  ، اجرای   نمایش عروسکی در زمینه بهداشت  توسط دانش آموزان  ، انتخاب  بهداشتیار از میان دانش آموزان ، تشویق  دانش آموزان   با انضباط  با  نصب عکس  یا  اسم آنها روی  تابلوی اعلانات و .....        میزان  علاقمندی دانش آموزان به بهداشت محیط افزایش پیدا کرد .

ارائه اطلاعات مربوط به تغییرات ایجاد شده ( شواهد 2) :

از 35 نفر دانش آموز از آزمودنی های پژوهشی (50 نفر) که در ابتدای سال تحصیلی می دانستند ،  نباید    پفک ، چیپس و تخمه به مدرسه بیاورند به 50 نفر ارتقا پیدا کرد . از 50 نفر ، 49 نفر عقیده داشتند نظافت مدرسه فقط بعهده ی  مستخدم مدرسه است در آخر سال همه ی 50 نفر فهمیدند که باید در نظافت مدرسه همه به مستخدم کمک کنند .از 50 نفر ، 32 نفر در  ابتدای  سال  تحصیلی ، نان  خشک ها را در سطل  زباله  می ریختند ،   آخر   سال  همه ی دانش آموزان ، نان خشک را در سطل زباله ریختند . دراوایل سال تحصیلی 60% آموزگاران ،  نظافت مدرسه راضعیف می دانستند و در آخر سال 45% آموزگاران ،  عالی و 40% خوب می دانند.

اوایل سال هیچکدام از آموزگاران از نظافت حیاط بعد از زنگ تفریح ،راضی نبودند ولی آخر سال 60% آموزگاران از نظافت راضی بودند . دراوایل 65% آموزگاران ،سطل های زباله در حیاط را کافی نمی دانستند ولی در آخر سال همه آموزگاران تعداد سطل ها را کافی می دانستند .

در پایان این نتیجه بدست آمد که در مدرسه می توان شرایطی فراهم کرد تا دانش آموزان کم توان ذهنی ،  بهتر مفهوم  بهداشت محیط را درک کنند . حتی می توان به آنان  مسئولیتهایی داد  و با کمک دانش آموزانی که آموزش پذیر بالا هستند شورای دانش آموزی تشکیل داد تا در حل مشکلات مدرسه به کادر مدرسه کمک کنند .

  

·   افزايش مداخله ما در جهت بهبود آموزش، و كاهش رفتارهاي نامطلوب در دانش آموز، علي شكوهي، مبتلا به سندرم داون و تحت آموزش در مقطع آمادگي دبستان استثنايي بلال حبشي

 ·        سپيده بهمني حيدر آبادي/ بلال حبشي

بيان مسئله:

اقدام پزوهي انجام شده توسط اينجانب در زمينه دانش آموز سندرم داون پايه پيش دبستان، علي شكوهي است .وي مبتلا به مشكل لجبازي و عدم همكاري در آموزش بوده و رفتارهاي سرسختانه اي به هنگام ورود به كلاس نشان مي دهد و به آموزش بي توجهي نشان داده و كنترل ادرار ندارد و اختلال زيادي در روند آموزش كلاس ايجاد مي كند .رفتارهاي نامناسب وي توسط ساير دانش آموزان تقليد مي گردد بنابراين به اين فكر افتادم كه به گونه اي به وي كمك كنم تا سازگاري لازم را با محيط پيدا كند.

ارائه اطلاعات ( شواهد 1)

لجبازي و نه گفتن علي در هر زمينه اي ، عدم كنترل ادرار (نياز به دفع ادرار بيش از حد طبيعي به علت ابتلا به بيماري ديابت)، عدم تمايل وي به حضور در كلاس ، عدم همكاري در حين آموزش و انجام تكليف، تقليد رفتارهاي علي توسط ساير دانش آموزان كلاس، اتلاف وقت ساير دانش آموزان به دليل رفتارهاي علي ، عدم پذيرش علي توسط مادرش، انجام ندادن فعاليت هايي را كه توانايي انجام آنها را دارا بود كلاس را در وضعيت بحران قرار داده بود بنابراين به فكر حل اين مشكل افتادم.

راه حل هاي پيشنهادي :

پس از بررسي هاي فراوان به اين نتيجه  رسيديم كه دليل رفتارهاي علي جلب توجه مادر است از انجا كه  مادر علي  هنوز مشكل عقب ماندگي ذهني وي را نپذيرفته بود بنابراين بايد راهي پيدا مي كردم كه  پيشرفت را در كودك خود ببيند . از سوي ديگربراي تغيير علي ، مادرش بايد تغيير مي كرد . بنابراين برنامه هاي مختلف جهت تغيير رفتار ايشان بررسي و طراحي  و در نهايت پس از بررسي هاي فراوان روش هايي چون تقويت متوالي  روش شكل دهي رفتار، كنترل محرك، الگو سازي ، ايفاي نقش ، اشباع و خاموشي  مورد استفاده قرار گرفته و در عين حال راهكارهايي از قبيل گزارش از پيشرفت هاي علي براي والدين وي ، درگير كردن وي در فعاليتها آموزشي مربوط به فرزندش، مقايسه تكاليف علي ، اشنايي مادر با انجمن حمايت از كودكان عقب مانده ، شركت دادن والدين وي در جلسه مشاوره انفرادي و گرو هي در مورد مادر وي اجرا شد . همچنين با ديدن پيشرفت علي مادرش نيز دلگرم تر شده و فعاليت ها به نتيجه رسيد.

اجراي راه حل ها:

همان گونه كه اشاره شد پس از بررسي به اين نتيجه  رسيدم كه ريشه ي اصلي مشكل علي  در رفتارهاي مادر وي نهفته است بنابراين همزمان با استفاده از تكنيك هاي اصلاح رفتار جهت رفع مشكلات رفتار علي فنوني را هم در مورد مادري به كار بردم مثلا با توجه به علايق علي از شيوه شرطي  سازي  كنشگر و ساير روش ها كه شرطي سازي كنشگر را به همراه داشت استفاده كردم. ان روش ها شامل : تقويت متوالي شيوه شكل دهي رفتار (اموزش نحوه صحيح توالت رفتن)، كنترل محرك ( كنترل ادرار) ، الگوسازي و ايفاي نقش ( آموزش مهارتهاي اجتماعي) ، خاموشي( كاهش لجبازي و عدم همكاري  )، اشباع يا سيري.در حيني كه براي علي اقداماتي جهت اصلاح رفتار وي اجرا شد برنامه هايي هم براي مادر علي تدارك ديده شد.مهمترين اين برنامه ها  شامل گزارش از پيشرفت هاي علي براي والدين وي ، درگير كردن وي در فعاليتها آموزشي مربوط به فرزندش، مقايسه تكاليف علي ، اشنايي مادر با انجمن حمايت از كودكان عقب مانده ، شركت دادن والدين وي در جلسه مشاوره انفرادي و گرو هي در مورد مادر وي بود. ابتدا مادر علي همكاري چنداني نمي كرد ولي به تدريج به همكاري هاي او افزوده شد . درواقع برنامه هايي كه در مورد تغيير نگرش مادر علي اجرا مي شد جزء برنامه هايي بود كه هدف اصلي آن كمك به اصلاح رفتار علي بود.

ارائه اطلاعات ( شواهد 2)

ورود بي دغدغه علي به كلاس و علاقمندي وي به حضور در مدرسه ، توجه وي به معلم و فعاليت هاي آموزشي ، كمك به دوستانش در صورت نياز ، همكاري وي در فعاليتهاي آموزشي خواسته شده چه به صورت انفرادي و چه گروهي ، كسب نمرات قابل قبول در امتحانات پايان سال و كنترل ادرار از جمله تغييراتي بود كه تا پايان سال علي موفق به كسب آن شد البته در زمينه نحوه صحيح توالت رفتن به استقلال كامل نرسيد، براي جمع آوري داده ها از شيوه مصاحبه و مشاهده استفاده شد .از اين مشاهدات تعدادي تصوير و فيلم از زمان شروع مطالعه تا نتيجه تهيه شده و موجود است ،اما نكته اي كه از نظر اينجانب مهم ترين نتيجه اين اقدام پژوهي محسوب مي گردد بازگرداندن علي به آغوش گرم مادر است.

 

 ·       چگونه توانستم دانش‌آموزان كلاسم را به نماز و نماز جماعت علاقمند كنم.

·        ثريا حسن پور /دبستان دخترانه تربيت اسلامي

 بيان مسأله و شواهد 1

اين پژوهش به منظور علاقمند كردن دانش آموزانم به نماز و نماز جماعت و اصلاح بعضي از رفتارهاي نادرست آنها صورت گرفت. همه‌‌ي ما خوب مي‌دانيم كه انجام فريضه‌ي نماز باعث تربيت صحيح فرد خواهد شد و از اين رهگذر نتايج سودمندي عايد فرد و جامعه خواهد شد در اين ميان اهميت نماز جماعت بر كسي پوشيده نيست و ساده انگاري در تربيت ديني بچه‌ها نسل ها را به قربانگاه مي‌كشد و سرمايه‌هاي انساني را تباه مي‌سازد. عامل مهم در تربيت نيكو در افراد درك و كاربرد مؤثر نماز در زندگي است. با توجه به همه‌ي اين مسائل هر سال شاهد اين موضوع بودم كه تعدادي از دانش‌اموزان حتي بعد از اينكه جشن تكليف براي آنها گرفته مي‌شد با علاقه و انگيزه در نماز جماعت شركت نمي‌كردند و بنا به اظهار نظر اوليا حتي نسبت به خواندن نمازهاي روزانه‌ي خود بي رغبت بودند. همچنين مواردي را در جامعه مشاهده مي‌كردم. وقتي صفهاي نماز جماعت مساجد را مشاهده مي‌كردم با توجه به اينكه دانش‌آموزان دختر در سن نه سالگي به سن تكليف مي‌رسند اكثر افراد صفهاي نماز را افراد سالخورده و بزرگسال تشكيل مي‌دادند و به ندرت مشاهده مي‌كردم كه افرادي در سن ابتدايي و يا راهنمايي صفهاي نماز و نماز جماعت شركت كنند. يك سال نيز در مدرسه تربيت اسلامي با اينكه دو ماه از سال تحصيلي مي‌گذشت اكثر دانش‌آموزان مدرسه و همچنين شاگردان كلاسم با علاقه و رغبت در نماز جماعت شركت نمي‌كردند و در بعضي مواقع انتظامات مدرسه يا همكاران مجبور مي‌شدند براي اينكه دانش‌آموزان در نماز جماعت شركت كنند به زور و اجبار و ترساندن از نمره انضباط و از اين قبيل موارد متوسل شوند با اين حال تعداد كمي از دانش‌آموزان در نماز جماعت شركت مي‌كردند. مثلاً بعضي از اولياء اظهار مي‌كردند كه بچه‌هايشان نسبت به خواندن نمازهاي روزانه بي رغبت هستند و از بعضي از اخلاق و رفتارهاي نا مناسب بچه‌هايشان ناراضي بودند. همه‌ي اين موارد باعث نگراني و ناراحتي خودم و مدير مدرسه شده بود مدير محترم از همه‌ي همكاران خواست كه در اين زمينه همكاري كنند و من نيز تصميم گرفتم از طريق اقدام پژوهي با كمك گرفتن از اوليا و دانش‌آموزان و همكاران و اساتيد محترم و با مطالعه و تحقيق در اين زمينه بتوانم با يافتن راهكارهاي عملي و ابتكاري و اجراي آنها دانش‌آموزان را به نماز و نماز جماعت علاقه‌مند كنم و در ضمن بسياري از رفتارهاي نادرست آنها را اصلاح كنم. چرا كه اگر امروز نمازخانه هاي مدارس را خالي يا كم جمعيت ببينيم نبايد انتظار داشته باشيم كه فردا صفهاي نماز جماعت مساجد پرجمعيت باشند.

راه‌هاي جمع‌آوري اطلاعات

تصميم گرفتم از طريق مصاحبه، پرسش‌نامه، مشاهده، مطالعه و برگزاري جلسات با اولياء و همكاران اطلاعات كافي را در اين زمينه كسب كنم و پس از بررسي دلايل مشكل، راه‌حلهاي عملي و ابتكاري به دست آورم.

راه‌حل هاي پيشنهادي

پس از تجزيه و تحليل يافته‌هاي اوليه از طريق راه‌هاي مختلف جمع‌آوري اطلاعات ذكر شده حدود سي مورد راه حل يافته شد.

راه‌حل هاي انتخابي و اجرا

پس از بررسي راه‌حل هاي پيشنهادي و اعتبار بخشي به آنها هشت مورد از آنها انتخاب شد و اجرا شد در ضمن بعضي از اين راه‌حلها به صورت تلفيقي اجرا شد. 1- برگزاري جلسه با اولياي دانش‌آموزان جهت توجيه و دادن اطلاعات و آگاهي‌هاي لازم در مورد اهميت موضوع پس از بررسي پرسش‌نامه‌ها و دلايل بچه‌ها متوجه شدم كه بعضي از اين دلايل مربوط به عدم همكاري و آگاهي اولياء از اهميت پرداختن به مسئله نماز و نماز جماعت در سن دبستان مي‌باشد جلسه‌اي را ترتيب دادم و در مورد اهميت پرداختن به موضوع و آثار مثبت آن و همچنين به آثار منفي آن كه ناشي از اهميت ندادن به موضوع علاقمند كردن دانش‌آموزان به نماز و نماز جماعت در دوران دبستان حاصل مي‌شود پرداختم و هدفم را از برقراري جلسه براي آنها توضيح دادم و زمينه‌هاي همكاري اولياء در منزل و مدرسه معين شد. 2- نوشتن تحقيق توسط دانش‌آموزان جهت بالا بردن آگاهي‌هاي دانش‌آموزان از آثار و پاداش‌هاي نماز جماعت. هر كدام از دانش‌آموزان در مورد اهميت نماز و نماز جماعت و آثار و پاداش‌هاي نماز جماعت تحقيقي نوشتند و هر روز يكي از آنها در كلاس ارائه مي‌داد و مورد تشويق قرار مي‌گرفت و فعاليت‌هاي دانش‌آموزان جهت برگزاري نمايشگاه نماز در پوشه‌ي نماز نگهداري مي‌شد. 3- توجه خاص به رويكرد الگويي و استفاده از تشويق‌هاي كلامي: از طريق هماهنگي با سرويس فرزندم توانستم به طور مرتب در نماز جماعت شركت كنم در نمازخانه به برخوردهاي نمازگزاران را با همديگر توجه مي‌كردم و همچنين بعد از اتمام نماز جماعت با گفتن جملات زيبا به دانش آموزان و كشيدن دست به سر آنها و دست دادن با آنها و با لبخند همه‌ي بچه‌ها را بدرقه مي‌كردم و اين كارها باعث ترغيب دانش‌آموزان مي‌شد. 4- استفاده از روش‌هاي غير مستقيم و جذاب جهت رفع اشكال‌هاي دانش‌آموزان در زمينه نماز. بعد از مشاهده‌ي رفتارهاي نادرست بعضي از دانش‌آموزان در نمازخانه و جاهاي ديگر و همچنين براي رفع اشكال‌هاي آنها در مورد احكام نماز جماعت از روش‌هاي غير مستقيم مثل نمايش، شعر، قصه، خاطره و غيره استفاده مي‌كردم و چون خود دانش‌آموزان اين موارد را نقد و بررسی مي‌كردند و همچنين ايفاي نقش مي‌كردند. تأثير زيادي در پيشرفت كارم داشت. 5- استفاده از طرح سابقه بين همدم فرشته‌ها و شيطان و كارت همدم فرشته‌ها ابتدا با كمك اوليا دو نقاشي تهيه كرديم كه يكي از آنها نشانگر قسمتي از بهشت بود و ديگري تصويري از شيطان پس از بحث و گفتگو در مورد اين دو تصوير با دانش‌آموزان و نظرخواهي از آنها و تفاوت خواسته‌هاي فرشته‌ها با شيطان قرار شد مسابقه‌اي بين همدم فرشته ها و شيطان برگزار كنيم. و هر روزي كه تمام كلاس در نماز جماعت شركت مي‌كردند صلوات مي فرستاديم و با گفتن اينكه شيطان ما گول تو را نمي خوريم، امروز نيز بر تو پيروز شديم و... كارتهاي همدم فرشته ها را از گردنهايشان آويزان مي‌كردند و اگر کسی روزي موفق به شركت در نماز جماعت نمي شد بر شيطان لعنت مي‌فرستاديم و آن فرد كارت را به گردنش نمي‌انداخت (روي كارتها نوشته شده بود همدم فرشته: ما گول شيطان را نمي‌خوريم) 6- استفاده از صندلي نماز براي انتقال شادي و نشاط دانش‌آموزان از نمازخانه به كلاس و همچنين جذاب كردن روش دوم (تحقيق توسط دانش‌آموزان) قرار شد هر روز يك نفر از دانش‌آموزان بعد از نماز جماعت روي اين صندلي در كلاس بنشيند و احساس خود را در مورد شركت در نماز جماعت بيان كند و يا احساس خود را به نقاشي تبديل كند و به بچه‌ها توضيح دهد و همچنين در مورد اهميت نماز جماعت و خصوصيات يك دختر مسلمان و نمازگزار براي دوستانش صحبت كند در ضمن اين فعاليت‌ها را مي‌تواند در قالب نمايش و شعر، داستان، خاطره، نقاشي، احاديث و روايات، كاردستي و مقاله ارائه دهد كه دانش‌آموزان خيلي استقبال كردند و موجب شادي و نشاط و بالا رفتن آگاهي‌هاي دانش آموزان و بالا رفتن اعتماد به نفس و خلاقيت در دانش‌آموزان شده بود. 7- استفاده از برگه‌هاي تقدير و تشكر از همكاران توسط دانش‌آموزان كارتهايي با ابتكار خودم و يا نظرخواهي از دانش‌اموزان تهيه شد و براي تشويق همكاران و تقويت روحيه تقدير و تشكر از ديگران بدون در نظر گرفتن سن افراد در دانش‌آموزان اين فعاليت انجام گرفت و همكاران شركت كننده در نماز جماعت اين كارتها را از دانش‌آموزنم دريافت مي‌كردند. (اين برگه ها را به صورت تايپ شده در اختيار دانش‌آموزان قرار داده بودم). 8- در پايان از تمام فعاليت‌هاي دانش‌آموزان در زمينه نماز نمايشگاهي تحت عنوان نمايشگاه نماز برگزار گرديد و مورد تشويق و تقدير قرار گرفتند و جوايزي اهدا شد.

شواهد موفقيت در پژوهش (شواهد 2):

1-    دانش آموزان بدون گفتن ما و بدون متوسل شدن به زور و ترساندن با علاقه و انگيزه در نماز جماعت شركت مي‌كردند.

2-  مدير محترم از ارزشيابي‌هايي كه به طور مستمر از لحاظ كتبي و كمي از دانش آموزان به عمل آورده بود احساس رضايت و خوشحالي داشتند.

3-  اولياي محترم از روش‌هاي بكار گرفته شده استقبال مي‌كردند و ابراز مي‌كردند كه بچه‌هايشان نمازهاي روزانه‌ي خود را مرتب مي‌خوانند و همچنين بسياري از مشكلات اخلاقی و رفتاري آنها برطرف شده است.

4-    آگاهي‌هاي دانش‌آموزان و اولياء در مورد اهميت نماز و نماز جماعت افزايش يافته بود.

5-  دانش‌آموزان به خاطر امتيازات مادي مثل كارت و شكلات و جايزه در نماز جماعت شركت نمي‌كردند. چرا كه عملاً مشاهده كردم كه با جذب همه اينها و جايگزين كردن روشهاي متنوع و جذاب تعداد علاقمندان به نماز جماعت افزايش يافته بود.

6-  دانش آموزان در نماز جماعت به خاطر جا گرفتن دعوا نمي‌كردند و هر كسي جاي خودش مي‌نشست و در مقابل اشتباهات دوستانشان با مهرباني و صحبت با آنها برخورد مي كردند.

 

·       بهبود شرکت اوليا در امور آموزش و پرورش

·       مهري بني حسن

بيان مساله :

نياز به پيوند و تعلق و خصلت اجتماعي بودن مستلزم مشارکت در زندگي و کارهاست. انسان يک موجود اجتماعي است، در خانواده به دنيا مي‌آيد، رشد مي‌کند و با انسان‌ها زندگي مي‌کند، در اجتماع کار مي‌کند در نهايت پس از طي مراحل رشد و کمال در زندگي اجتماعي آثاري از خود در جامعه باقي مي‌گذارد. نظام اجتماعي جامعه بشري براي استمرار و توسعه نيازمند تعاون و همکاري و همدلي است. هر چه پيوند اعضاي جامعه صميمي‌تر و خيرخواهانه‌تر باشد، حرکت به سوي تعالي آسان‌تر و سريع‌تر خواهد بود.

مشارکت اولياء در فعاليت‌هاي آموزشي و پرورشي ما به رابطة موثر آن‌ها با مدارس بستگي دارد. مشارکت بخشي از فرايند تعليم و تربيت را شکل مي‌دهد، بر نظام ياددهي- يادگيري تأثيرات قابل ملاحظه‌اي دارد و روند آموختن را متأثر مي‌سازد. ارتباط با مدرسه، چنان چه با ظرافت و دقت همراه باشد، به دانش‌آموزان کمک مي‌کند اعتماد به نفس بيشتري پيدا کنند و در فعاليتهاي يادگيري موفق‌تر عمل نمايند. به معلم ياري مي‌دهد تا با ويژگي‌هاي رفتاري دانش آموزان آشناتر شود و ارتباطي مؤثر با آنها بر قرار کند. به اولياء کمک مي‌کند تا از عملکرد فرزندشان در مدرسه و در زمينه‌هاي آموزشي و پرورشي بيشتر آگاه شوند و به نظام کلي مدرسه کمک مي‌کند تا با کاهش مسائل مربوط به يادگيري و مشکلات انضباطي دانش آموزان، محيطي سالم تر و مناسب‌تر براي فرايند آموزش و پرورش به وجود آورد.

جمع آوري اطلاعات (شواهد نوع 1)

ابزارهاي چک ليست مشاهدات، پرسشنامه و مصاحبه به کار گرفته شده است، با افراد صاحب نظر رايزني شده و پس از چند جلسه شوراي معلمين و طرح مسئله در اين شورا از همکاران به صورت شفاهي و کتبي نظر خواهي شده و پيشنهاداتي ارائه شده است. سپس راه حل هاي پيشنهاد شده به صورت موقت اجراء شده و پس از جرح و تعديل و اعتباريابي از سوي گروههاي مرتبط با طرح، راه حل ها به مرحله اقدام و عمل رسيده است.

براي ارزيابي تغييرات ايجاد شده و جمع آوري اطلاعات در مرحله دوم (شواهد نوع 2) نيز از همان ابزارها يعني مشاهده، پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. پرسشنامه‌ها به روش توصيفي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و از شاخصهاي آمار توصيفي از قبيل جدول فراواني، درصد و نمودار استفاده شده است. اين اقدام پژوهي شامل 6 مرحله بوده و زمان اجراء آن از مهر 87 تا تير 88 مي‌باشد.

شواهد (2)

نتايج حاصل از اين اقدام پژوهي، ميزان تغييراتي است که در فاصلة شواهد نوع 1 و شواهد نوع 2 اتفاق افتاده است. اهم اين نتايج عبارتند از:

آمار شرکت کنندگان در جلسات آموزشي خانواده از 60% به 85 % رسيد.

ميزان رسيدگي خانواده‌ها به وضعيت درسي، بهداشتي، رفتاري، اخلاقي، انضباطي دانش‌آموزان به تأئيد معلمان (با توجه به نتايج دو نوع پرسشنامه) ارتقا پيدا کرد.

ميزان مشارکت اولياء در طرح‌هاي اجرا شده در کلاسها زيادتر شد.

فراواني رفتارهاي نامناسب اولياء کاهش يافت (بر اساس چک ليست مشاهدات ثبت شده)

ميزان کمک هاي مردمي (هديه به مدرسه) تقريباً دو برابر شد.

ميزان کمک‌هاي غير نقدي براي مناسبتها به ويژه ايام محرم و دهه فجر نسبت به سال گذشته افزايش چشمگير و بي سابقه در اين مدرسه، داشت.

اولياء از برنامه‌هاي اجراء شده (بر اساس نتايج پرسشنامه) اظهار رضايت کردند.

کلاس قرآن والدين بسيار تأثيرگذار بود. حتي اين تأثير روي فرزندان اولياء شرکت کننده نيز تسري پيدا کرد.

 

 ·       زندگي گروهي را چگونه به دانش آموزان كلاسم ياد دهم؟

·        فاطمه بهروزي راد/دخترانه بشردوست- ناحيه يك

بيان مسأله:

مسئله چيست؟روي چه كسي مطالعه مي­كنم؟از كي اين نكته به ذهنم خطور كرد؟

معلم كلاس اول مدرسه­اي دخترانه در ناحيه يك آموزش و پرورش قم هستم كه از نظر اجتماعي و اقتصادي مدرسه­اي برخوردار محسوب مي­شود اين بار در كلاس 28 نفري خودم شاهد رويدادي شدم و سعي نمودم و مشاهده ي دقيق تري از دانش آموزان داشته باشم.مساله زماني برايم ­نمايانگر شد كه در فعاليت­هاي گروهي دانش­آموزان به مشاهده­ي بيشتر دست زدم در اين بين دو قطب رفتار­  توجه مرا به خود جلب كرد .همان­هايي كه در آموزش و تعامل گروهي هيچ انعكاس و سرعت عمل از خود ندارند.در قطب ديگر دانش­آموزاني كه  براي رقابت­هاي گروهي پيشي مي گيرند. اين كه چرا برخي تعامل كمي با دوستان و هم كلاسيهايشان دارند؟اين­كه چرا به سختي تحت تاثير فضاي شاد كلاس قرار نمي­گيرند؟چگونه كودكان خجول را به كار گروهي وادار­نمايم؟چرا برخي از بچه­ها هميشه خود را در گروه منزوي احساس مي­كنند و برخي ديگر هميشه راهبر هستند؟ آيا دانش­آموزان كم فعال و گوشه گير مشكل اساسي من محسوب مي شدن يا دانش­آموزان بيش فعال و هميشه راهبر بر سر مقاصد و اهداف آموزشي و پرورشي من سد مي­شدند و در حال حاضر آن چه كه  از آغاز فرايند آموزش تا نهايي­ترين مرحله يعني ارزشيابي مهم است يادگيري مشاركتي و رقابتي دانش آموزان و تعامل گروهي آنان با يكديگر است . چگونه آن ها را به كار گروهي جذب نمايم؟

شواهد(1)

در اين راستا فرم نظرسنجي را درآبان ماه براي شناخت دانش آموزانم دراختيار والدين گذاشتم . بر اين اساس بچه ها را تحت عنوان جنبه هاي عاطفي كار گروهي و جنبه ي رفتاري گروهي بررسي نمودم . از بين 28 دانش آموز كلاس از مجموع 100%،درصدهاي زير را به خود اختصاص دادند :

در محور فعاليت هاي جمعي به ترتيب 49.98% ؛42.84% ؛ 60.69% ،39.27%  ؛ 39.27%

در محور علائق و انگيزه هاي جمعي به ترتيب78.54% ؛82.11% ،74.97% ؛71.4% ؛35.7%

به طوركل10 نفرنمره ي كامل ، يعني 50 امتياز كلي پاسخنامه را گرفته بودند- 10 دانش آموز ديگر امتيازشان بين 30 تا 40 در نوسان بود و بيشتر آن ها داراي علائق مثبت به كار گروهي بودند ولي در رفتار و فعاليتهاي گروهي از خود ضعف نشان مي دادند و 35.7% از كل كلاس بودند-8 دانش آموز باقي مانده بين 10 تا 20 نمره را كسب كردند.اين تعداد كه 28.56% كل كلاس هستند ،در دو محور علائق و رغبت­هاي جمعي و شركت فعال در كار گروهي دچار ضعف هستند .اين كودكان اغلب گوشه گيرند.

راه كارهاي پيشنهادي :

مطالعه ي دقيق روش هاي گروهي فعال؛تشكيل جلسه با همكاراني و مشاوره با اساتيد اين فن؛گرفتن تست­هاي روان شناختي گروهي ويژه­ي كليه­ي دانش­آموزان؛تشكيل جلسات توجيحي براي اولياي دانش آموزان؛

بررسي رفتار دانش­آموزان خجالتي از طريق تست هاي شخصيت؛نوشتن بروشور راهنماي آموزش رفتارهاي جمعي به كودك ويژه ي اولياء؛تهيه ي فرم نظرسنجي در دو نوبت (قبل و بعد از انجام راه كارها)؛جمع بندي فرم هاي نظرسنجي و تصميم گيري براساس آن ها ؛اجراي راههاي مناسب و عملي براي تقويت روحيه ي پذيرش جمعيو برطرف كردن خجالت دانش ­آموزان؛تشكيل نمايشگاه از دست آوردهاي گروهي ؛تشويق و ترغيب هاي مناسب و به جا؛اجراي روش هاي فعال تدريس ؛نظرسنجي از والدين و دانش آموزان در انتهاي كارهاي اجرايي؛تهيه ي گزارش از روند فعاليت هاي اجرايي؛ارائه گزارش به همكاراني كه تمايل به شنيدن نتايج

اجراي راه حل ها:

در زمينه ي فعاليت گروهي دانش آموزان

بعد از شناخت ويژگي­ها اعضاي كلاس و با استناد به پرسشنامه­ي موجود ، اقدام به تشكيل گروههاي ناهمگن يعني دانش­آموزان سطح بالا،متوسط و ضعيف نمودم. طرز چينش نيمكت­ها به صورت u شكل شد.شركت فعال در تهيه ي پازل ها و انجام درست قطعه ي مربوط به خود. با همكاري خانواده چند نكته در رفتار و كلام جهت دوست شدن و مطرح شدن به آن ها به صورت هاي نمايشي و غير مستقيم آموزش داده شد. براي دانش آموز فعاليت هاي فوق برنامه در نظر گرفته شد تا تشريك مساعي بيشتري با دوستان هم سن خود داشته باشد.مانند گرفتن يك عصرانه­ي كوچك و دعوت تعدادي از دوستانش در خانه،با همكاري معاون آموزشگاه اين دسته دانش­آموزان براي مسئوليت­هاي پيش دبستاني انتخاب شدند تا در بين آن ها احساس بزرگي كرده و مسئوليت پذيرتر شوند.(در مدت­هاي كوتاه)متغيير كردن گروه­ها و اعضاي آن­ها جهت آشنا شدن هر دانش­آموز با ويژگي­ها­ي ديگر دوستانش .تشويق­هاي كلامي يا غيركلامي و دخالت دادن اعضاي گروه در نوع تشويق براي اين دانش­آموزان با شنيدن استدلال مناسب و كافي در معرض ديد قرار دادن نوع كاري كه انجام داده مثل نقاشي زيبا ،نوشته­ي مناسب،كاردستي و... بدليل تقويت حس اعتماد به نفس او.نصب كارتهاي فرشته­ي خط يا فرشته­ي رفتاربه مدت چندروز روي لباس آنها.اجراي روش كارت پرسش (آموزش برنامه­اي نظام خودكنترلي).مشاركت در تدوين متن املاي كلاس.ابتدا به صورت شفاهي وبعد از اطمينان از فراگيري همه كار را به طور كتبي ادامه مي ­دهم. پس از چند ماه فعاليت گروهي،انتخاب و ياركشي را به عهده­ي خود دانش­آموزان قرار مي­دادم ومي­ديدم كه براي انتخاب همان بچّه­ ها­ي­ خجالتي ديروز ،رقابت سختي صورت مي­گيرد.

توصيف وضع مطلوب و شواهد شماره2:

پس از انجام راهها و روش­هايي كه براي كار گروهي  به اختصار توضيح دادم،نوبت به ارزشيابي شد .در بهمن ماه فرم نظر سنجي دومي تهيه نموده و در اختيار اولياي دانش­آموزانم،گذاشتم. پس از بررسي كساني كه در فرآيند گروهي تعامل كمتري در ماه آذر داشتند در اين دوره تغييرات محسوسي داشتند.اين تغييرات در رفتار ،در فعاليت هاي خارج از مدرسه ي آنان هم تأثير گذار بوده و جاي خاصي براي اين گونه بچه ها در ديد اعضاي خانواده و هم بازي هاي اين كودكان، باز نموده است.اعتماد به نفس و خودسنجي كودكان بالا رفته و آن ها به راحتي به همسال سنجي و استدلال در گروه مي پردازند.دخيل بودن در فرايندهاي گروهي و پيامدهاي رقابتي گروه ها در آنان تقويت گشته است و در برخوردها و فعاليت هاي محيط واقعي به خوبي به چشم مي خورد.اين پرسش نامه حاوي 10 سؤال بود كه 5 مورد  خصائص فردي و 5 مورد فعاليت هاي نمادين گروهي دانش آموزان را مورد بررسي قرار مي داد.بيشترين بررسي من روي 18 دانش آموزي بود كه در مرحله ي قبل تمامي امتياز را كسب ننموده بودند.گروه اول مانند گذشته تمامي 50 امتياز را كسب نمودند .گروه دوم 10 نفري بودند كه در پرسشنامه­ي قبل، تنها علاقه داشتند و فعاليت گروهي خاصي از آنان مشاهده نشده بود.آنان به تقويت مهارت خودآغازگري ،خود مشاهده­­گري وتقويت مهارت خودكنترلي رسيده بودند. گروه سوم شامل 8 نفر كه داراي اختلالات رفتاري از نوع كم رويي و خجالتي بودن بيش از حد بودند و پس از اجراي روش­هاي فعال كه به طور غير مستقيم هدف كار ما قرار داشتند ؛بسيار تغيير كردند و ميانگين امتياز آنان از 20 تا 40 تغيير يافت و كم كم در گروه هاي بزرگتر هم شركت مي نمودند.

  

·       الگوي مصرف بچّه­ها را چگونه اصلاح نمايم؟

·        فاطمه بهروزي راد/ دبستان دخترانه بشردوست-ناحيه يك

اينجانب آموزگار كلاس اول مدرسه اي برخوردار در ناحيه يك آموزش وپرورش استان قم هستم.آموزگاري كه با طلوع خورشيد مهر ،دست دانش­آموزان را با هر نوع فرهنگ و توانايي­هاي ذهني و هوشي و با هر مقدار وسع مالي و فرهنگي ،مي­گيرم و در كوچه هاي آبان و آذر مي­گردانم تا خداي را بشناسند و به پاسش در جويبار دي ، بهمن را جستجو كنند و چشم به راه بهار در خنكاي نسيم باشند.داشتن نعمت هاي الهي و مسئوليت در قبال مصارف آن خواه مي خواهد كه استعداد كودكان اين مرز و بوم باشد و خواه منابع الهي و خدادادي .دانش­آموزان كلاسم را سعي مي كنم با خدا دوست كنم ونعمت هايش را به آنان متذكرشوم.اين راه سخت است و در عين حال وظيفه­اي سنگين.بارها  شاهد رويدادهاي واقعي عبور از حد مصرف توسط دانش آموزان كلاسم شده بودم و سعي نمودم دنبال راههاي ملموس وعيني در خور فهم كودكان كلاس اول پيدا نمايم تا وجود نعمات را به ايشان متذكر شوم و راه درست مصرف كردن را تا مرز فرهنگ سازي و دروني كردن ارزش ،پيش ببرم.در اين راه از روش هاي ساده شروع كردم و آنان را نسبت به مصارف معمولي نان، آب، برق و در نهايت لوازم التحرير حساس نمودم و بهترين شيوه در شناساندن وجود منابع الهي ،راه درست مشاهده كردن و تحقيق هاي كوتاه مدت بود.از طريق مسئوليت هاي ساده در حياط آموزشگاه،آشپزخانه ي خانه و محيط هاي آشناي ديگر ،توانستم دقت مشاهده و حساس بودن نسبت به وجود چنين منابعي را آموزش دهم ودر ادامه كار من شروع مي شد كه با وجود در دسترس بودن هميشگي اين گونه منابع الهي ، نحوه ي درست مصرف را در وجودشان نهادينه نمايم.تقارن نام گذاري اين سال با كلام شيواي مقام معظم رهبري مرا به ادامه ي كار مصمم نمود و تا اخذ نتيجه ي نهايي از تلاش در پيدا كردن شيوه هاي نو و جذاب براي كودكان ،دست از كار نكشيدم و آن چه را كه لازم مي ديدم از جمله (تحقيق، مطالعه،جستجو و برنامه هاي بازديدي آموزشي و...) را به اجرا رساندم .در پايان نتيجه ي جالبي از عملكرد خودم ديدم و ديگران از جمله خانواده ها هم به اين نكته اذعان داشتند كه توجه و تكرار شما در زمينه ي مصرف ،كودكان مان را منضبط كرده و او به خوبي در ارتباط با مصرف بهينه  يك انسان با ويژگي امر به معروف و نهي از منكر شده است .خودم نيز شاهد رشد فكري كودكان 7 ساله ي كلاسم شدم كه با استدلال هاي درست به مصرف كنندگان واقعي و كامل تبديل شده بودند.

آنان به معناي واقعي با وجود و فوايد نعمت هاي الهي آشنا شده و به صورت عيني و ساده راه به دست آمدن  مواهب و وسايل را ديده بودند و خودشان به يك تفكر درست در زمينه ي مصرف درست رسيده بودند .و اين پايان تلاش و ثمره ي اين كار پژوهشي من بود.اميد  كه خداوند روزي ده بخشايشگر ما را بر خوان نعمت خود و در سايه ي الطافش مهمان بگرداند.

  

·        چگونه توانستم کلاسی پویا و شاداب در جهت پیشبرد اهداف آموزش و پرورش ایجاد نماییم؟

·        محمد جواد آقا محمدی / دبستان مهدیه

بیان مساله :

در ابتدای سال تحصیلی پی بردم که دانش آموزان کلاس رغبت و نشاط کافی برای انجام کار ندارند. این مسئله فکر مرا به خود مشغول نمود تا حدی که در جهت مشخص شدن این مسئله از طریق مشاهد ، مصاحبه ، آزمون و مطالعه اقدام نمودم که اولیای دانش آموزان اذعان به بی انگیزگی فرزندانشان در منزل داشتند و همچنین معلمان سال های قبل دانش آموزان از بی رغبتی و بی حوصلگی دانش آموزان شکایت داشتند. در مطالعاتی که در این زمینه داشتم دریافتم که اگر کلاسی پویا ، شاداب و با نشاط می خواهم باید دانش آموزان از حالت منفعل به فعال درآیند و از حالت معلم محور به دانش آموز محوری حرکت نمایم. متاسفانه هر زمان صحبت از فعالیت درسی یا فعالیت خارج از کلاس می شد دانش آموزان معترض و ناراحت بودند و کلاس انضباط و نظم نداشت و این عدم شادابی کلاس مسئله ای بود که می خواستم هرچه زودتر و بهتر آن را حل نمایم.

شواهد یک :

از چهار راه مذکور اطلاعات جمع آوری شد:

بی نظمی در کلاس هنگام تدریس ، تمرین و در زنگ تفریح (مشاهده)

بی علاقگی نسبت به حل تمارین در کلاس و تکالیف در منزل (مشاهده)

غیبت غیرموجه مکرر در اوایل سال (مشاهده)

عدم تمرکز حواس (حواس پرتی) با کوچکترین محرک خارجی (مشاهده)

نداشتن برنامه درسی در منزل (مصاحبه با اولیاء)

تنبلی و بی حوصلگی دانش آموز در امور مدرسه (مصاحبه با همکاران سال قبل)

کلاس خسته کننده است (مصاحبه با برخی از دانش آموزان)

مواردی که در آزمون و مطالعه مورد بررسی قرار گرفت همگی مؤیّد موارد مذکور بود.

راه حل های پیشنهادی:

روش تدریس مشارکتی (فراگیر- مدار)

تشکیل گروههای درسی

استفاده از روش خود ابرازی برای همه دانش آموزان

تغییر شرایط فیزیکی کلاس

تشویق دانش آموزان با روشهای مختلف

ایجاد نمایشگاه در دو بخش درسی- پژوهشی و فوق برنامه

تعیین ساعات گفتگو و ملاقات با دانش آموزان و اولیای آنان

برگزاری اردوهای داخل و خارج استان

استفاده از وسایل کمک آموزشی ، تکنولوژی آموزشی

10- دادن تکالیف متنوع درسی

11- دعوت از مدیر ، معاون و همکاران پایه های دیگر جهت حضور در کلاس

12- گرفتن امتحان به روش مختلف در طول سال

13- استفاده از سبقت جویی و تعاون به عنوان محرک آموزشی

14- ایجاد اعتماد به نفس در دانش آموزان

اجرای راه حل انتخابی:

تعدادی از روشهای بالا انتخاب و اجرا شد . گروههای درسی تشکیل شد و هرگروه به نام دانشمندی نامگذاری گردید. هر چند مدت یکبار طرز نشستن دانش آموز و چینش نیمکت ها تغییر می کرد و ابتدای هر زنگ از وضعیت نور ، سر و صدا و تهویه کلاس پرسش می شد. لیستی از فعالیت ها برای دانش آموزان تهیه گردید و به آنان ارائه شد و هر کدام با توجه به علاقه تعدادی از وسایل را ساختند و در نمایشگاهی جهت بازدید تمام دانش آموزان و همکاران و مسئولین اداره ارائه گردید.

در طول سال تحصیلی دانش آموزان با روشهای مختلف اعم از کارت تشویقی ، ورزش تشویقی ، اردوی داخل یا خارج استان تشویق شدند. در یک عمل ابتکاری ساعتی جهت گفتگو با دانش آموزان و اولیای آنان در هفته به صورت فردی اختصاص یافت که مورد استقبال آنان قرار گرفت.

تمامی دانش آموزان به نوعی در کلاس می توانستند خود را ابراز کنند و استعداد و توانایی خود را به دیگر دانش آموزان عرضه کنند . تکالیف از حالتی یکنواختی در آمده و بصورت متنوع عرضه شد که تکالیف شامل انجام پروژه تحقیقاتی ، فعالیت خارج از کلاس ، گزارش ، مصاحبه و پیش مطالعه درس بود مشخص شد و امتحان نیز به روشهای فردی ، گروهی ، شفاهی ، کتبی و عملی انجام پذیرفت.

شواهد دو:

پس از انجام راه حل های انتخابی شاخص کیفی موفقیت طرح عبارتند از: فعالیت فردی و گروهی هنگام تدریس و تمرین ، علاقه دانش آموزان به فعالیت کلاسی و فوق برنامه مانند طرح کرامت و کلاس تست ، داشتن برنامه در منزل ، به حداقل رسیدن غیبت ها منظم و مرتب در کلاس و منزل و ... و شاخص کمّی موفقیت طرح که شامل انجام آزمونهای منظم و مستمر از کلیه دروس بسیار چشمگیر بود و محقق را متعجّب ساخت.

  ·       چگونه توانستم آبریزش دهان مریم را کنترل کنم.

·        هاجر عسگری ( گفتار درمان آموزشگاه استثنایی فرشته)

بيان مسأله‌ :

مریم 8 ساله دانش­آموز کلاس آمادگی، مبتلا به فلج مغزی از نوع اسپاستیک می باشد که همه اندامهای او را در گیر کرده است به گونه ای که بدون ویلچر و کمک دیگران قادر به راه رفتن نمی باشد و از دستهای خود نیز به سختی استفاده می­کند گفتار او به سختی قابل فهم است تعدادی از حروف را اشتباه تلفظ می­کند و آبریزش از دهان نیز  به وضوح مشاهده می شود که این حالت نیز روی وضوح گفتار مریم نیز تاثیر گذاشته است بعد از ارزیابی اولیه بعد از این که مریم در برنامه گفتار درمانی قرار گرفت یکی از اولویت های درمانی من روی آبریزش دهانی مریم متمرکز شد.

و از آنجا که تاکنون برای حل مشکل مریم اقدامی صورت نگرفته بود با خود فکر می کردم که چگونه می توانم مشکل او را  از بین ببرم و آبریزش  او را کنترل کنم.

شواهد نياز به پژوهش (شواهد 1) :

برای ارزیابی مشکل آبریزش از دهان مریم از 4 نوع فرم طراحی شده که  دانش آموز را ازجنبه های مختلف مورد ارزیابی قرار می دهد استفاده شد و با توجه به نتیجه ارزیابی های انجام گرفته مشخص شد که مشکلات دانش آموز مثل ضعف حسی و حرکتی اندامهای گفتاری و نوع اختلال گفتاری مریم و مشکل آبریزش از دهان او مربوط به آسیب اعصاب مغزی می باشد و برای درمان آنها احتیاج به یک برنامه ریزی دقیق و همه جانبه داریم تا با تحریک مراکز مربوط به اعصاب مغزی و به تبع آن تحریک حسی و حرکتی اندامهای گفتاری  علاوه بر کنترل آبریزش از دهان  مشکل اختلال تولید مریم را نیز درمان کنیم که همه این کارها در کنار هم انجام گرفت ولی چون موضوع اقدام پژوهی من در مورد کنترل آبریزش دهان مریم بود بیشتر به این جنبه از درمان پرداخته     می شود.

راه حل انتخابي :

الف: رفتار درمانی

یکی از راهکارهای موثر در امر گفتاردرمانی که در کنار روشهای دیگر بکار می رود رفتاردرمانی    است، در این روش سعی می شود که یک رفتار مناسب جایگزین یک رفتار نامناسب شود که در مورد مریم رفتار نامناسب او عدم کنترل سر و باز بودن دهان و به تبع آن آبریزش از دهان بود که به جای آن می خواستم رفتار مناسب کنترل صحیح وضعیت سر و بسته نگهداشتن دهان را به او آموزش دهم.

ب:  درمان بدعملکردی حرکتی – دهانی

در استفاده از این تکنیک درمان از دو روش زیر بهره بردم:

* تسهیل عصبی – عضلانی از طریق حس عمقی ( P.N.F)

* درمان عملکردی عضله ( M.F.T)

ج: درمان تسهيل دهاني – صورتي

در این روش از تکنیکهای مختلف تسهیل سازی دهانی – صورتی در مورد مریم استفاده شد که عبارتند از:

- برس كشيدن

- تمرينات حسي – حركتي ناحيه دهان

شواهد موفقيّت درپژوهش (شواهد2) :

مریم دانش آموزی با مشکل فلج مغزی و به تبع آن دارای آبریزش از دهان بود، که با ارایه روش های درمانی و اجرای گام به گام آنها و همکاری دانش آموز و خانواده و معلم،آبریزش از دهان مریم به کلی قطع شده بود و وضع ظاهری مریم و عدم آبریزش از دهان گویای کاربردی بودن روشهای به کار برده شده در مورد مریم بود و در عین حال رضایتمندی خانواده و معلم مریم از کنترل آبریزش دهان او تاکید دیگری بر موفقیت روشهای بکار برده شده در مورد مریم بود.

 

 ·       چگونه توانستم دانش آموزان را به شركت در نماز جماعت مدرسه علاقه مند كنم؟

 ·        مينو شريفي دروازه مدير آموزگار دبستان دخترانه صاحب الزمان (عج) – منطقه جعفرآباد

 بيان مسئله:

از آن جايي كه يكي از محوري ترين امور زندگي ، بر پايي نماز مي باشد ، لذا اين اقدام پژوهي كه در بين دانش آموزان سوم ، چهارم ، پنجم دبستان صاحب الزمان (عج) انجام شده است ، اقدام پروژه به دنبال اين پرسش بوده است كه چگونه و با استفاده از چه روش هايي مي توان علاقه مندي دانش آموزان به خواندن نماز و حتي يك سري از عادت ها و توانمندي هاي مرتبط با نماز را در آنان افزايش داد؟

ارائه اطلاعات (شواهد يك)

جهت بررسي مشكل و براي علاقه مند نمودن دانش آموزان به نماز بايد يك سري اطلاعات را جمع آوري مي كردم. لذا از منابع زير براي جمع آوري اطلاعات استفاده كردم.

1- مشاهده رفتار دانش آموزان  2 - مصاحبه با خانواده دانش آموزان  3- مصاحبه با معلم دانش آموزان

4- مصاحبه با خودشان (دانش آموزان)   5- مطالعه كتب و مقالات مرتبط با نماز   6- استفاده از نظر همكاران

راه حل هاي پيشنهادي

1- تشكيل جلسه آموزشي و تربيتي ويژه والدين با حضور افراد كارشناس   2- استفاده از روش تدريس هميار نماز

3-  برگزاري جشن نماز   4- تهيه دفترچه نماز    5- بازي كارت هاي نماز   6- تهيه و تكثير جدول نماز براي فراگيران در خانه    7- بيان داستان هايي در رابطه با نماز از بزرگان و استفاده از سي دي هاي آموزشي نماز

8- دادن كارت نماز   9- پذيرايي از دانش آموزان  10- استفاده از هر فرصت و موقعيت

اجراي راه حل ها:

 با اجراي راه حل هاي فوق در اواسط سال تحصيلي كم كم متوجه برخي از تغييرات در رفتار دانش آموزان شدم. به عنوان نمونه قبلاً هنگام وقت نماز و آماده شدن براي نماز خودم و همكارم زنگ نماز را زده ضبط را روشن نموده و صداي اذان را پخش مي كرديم. با اجراي روش ها و راه حل ها دانش آموزان آن چنان مشتاق شده كه خودشان مقدمات نماز را فراهم و صداي اذان را پخش مي كردند و يا بعضي از دانش آموزان در خانه وضو مي گرفتند و با وضو به مدرسه مي آمدند و لحضه شماري مي كردند كي زنگ نماز زده مي شود تا نماز بخوانند.

ارائه اطلاعات (شواهد 2)

1- برگزاري مسابقه نماز  2- آموزش مراحل خواندن نماز و وضو در ساعت هنر  3- تهيه نمودار تشويقي

روش هايي كه جهت علاقه مند نمودن دانش آموزان به نماز جماعت مدرسه بيان كرده و آن را اجرا نمودم ، حاصل مطالعاتي كه از مجلات پيوند – كتاب هاي آموزشي نماز و ..... انجام دادم و اكنون:

1- دانش آموزان به خواندن نماز در منزل و نماز جماعت مدرسه علاقه مند شدند و فهميدند بهترين وقت براي نماز اول وقت بودن آن است.  2- آن ها متوجه شدند كه با خواندن نماز مي توانيم با خدا حرف هايمان را بزنيم.

 

·   چگونه توانستم طریقه ی صحیح خواندن نماز را در بین دانش آموزان آموزشگاه خود بهبود بخشم؟

·        نجمه السادات لسان/مدیر دبستان دخترانه انبیاء(ع)

بیان مسـأله

7-  مدرسه ای که من به عنوان مدیر درآن جا خدمت می کنم، مدسه ای دخترانه در ناحیه 2 شهر قم می باشد ودارای 573 دانش آموز است که تعداد254 نفر دانش آموزان درپایه ی چهارم وپنجم تحصیل می کنند که مکلف به تکلیف بوده وباید نماز خود را به صورت صحیح ادا می کردند، اما مشکلی که وجود داشت این بود که اکثراین دانش آموزان طریقه ی صحیح خواندن نماز چه در ارکان وچه در اذکار آن رابه خوبی نمی دانستند به گونه ای که با صدای بازشدن درنمازخانه یا صحبت چند نفر به آن طرف برمی گشتند  ،گاهی حمدوسوره رابا امام جماعت می خواندند ویا ذکر رکعت سوم را      نمی خواندند، گاهی اوقات نماز خود را زودتر ازامام جماعت به پایان می رساندند، به اکثر سئوالات امام جماعت دربین دو نماز پاسخ اشتباه می دادندو باعث حواس پرتی سایرنمازگزاران می گردیدند ودر کل نمازخانه از نظر رعایت نظم وانضباط وضعیت مطلوبی نداشت وبه علت وجود مشکلات فوق اکثرهمکاران درهنگام برگزاری نماز جماعت یاپشت سرامام جماعت در ردیف اول می ایستادند ویا درصورتی که درصف جلوجایی وجود نداشت نماز خود را درصف های دیگر به صورت فرادئی ادا می کردند برای حل این مشکل با همکاران جلسات متعددی برگزارشد که چگونه می توان طریقه صحیح نمازخواندن رابه دانش آموزان یاد داد

توصیـف وضـع موجود (شواهد 1)

- عدم رعایت آداب نماز در هنگام خواندن نماز جماعت.

 قرائت حمد وسوره در نماز جماعت.

- غلط خواندن بعضی از اذکار نماز.

- قرائت ذکر رکعت سوم در نماز جماعت.

- برگشتن از قبله، خندیدن وبه پایان رساندن نماز زودتر از امام جماعت.

پیشنهاد راه حـل

- خواندن هر قسمت از نماز در هنگام ورود معلم به کلاس به مدت 15 روز به منظور درونی شدن آن برای دانش آموزان .

- برگزاری کلاس وضو واحکام برای دانش آموزان سوم تا پنجم به تفکیک هر کلاس.

- برگزاری کلاس احکام ونماز برای مادران دانش آموزان .

- تهیه طرح «نمازگزاران نمونه» برای کلاسی که بهترین نمازگزاران را دارد ونصب آن به در کلاس.

- انتخاب بهترین دانش آموزان نماز گزار در طی سال وبردن آنان به مسجد محل ودعوت از مسئولین اداره واهداء جایزه به آنان .

- جذاب تر کردن محیط نمازخانه وتهیه چادرهایی با طراحی مناسب برای انتظامات نماز خانه (فرشته های نماز).

اجـرای راه حـل ها:

در طی جلسه ای که با همکاران برگزار گردید مقرر شد که به هنگام ورود معلم به کلاس دانش آموزان هر دفعه قسمتی از نماز را بخوانند تا با تکرار وتمرین آن به مدت 15 روز، اذکار نماز برای آنان به صورت درونی دربیابد به همین ترتیب نماز تقسیم شده به بود به1- سوره حمد 2- سوره توحید 3- ذکر رکوع 4- ذکر سجود 5- تشهد 6- ذکر رکعت سوم 7- سلام آخر نماز .

جهت آشنایی بهتر دانش آموزان با مسائل شرعی ودینی برای دانش آموزان کلاس سوم تا پنجم وهمچنین اولیای آنان کلاس احکام ونماز برگزار گردید. به منظور جذاب ترشدن محیط نمازخانه طرح های زیبایی تهیه ونصب گردید برای انتظامات نماز چادرهای زیبایی از حریر سبز تهیه شد. کتاب وسی دی های مناسب برای آشنایی بیشتر دانش آموزان با نماز واحکام تهیه گردید. برای هر کلاسی که بهترین نماز گزاران را داشت طرح جالبی تحت عنوان نمازگزاران نمونه تهیه و به در کلاس آنان نصب شد. از بهترین نمازگزاران درطول سال تحصیلی دعوت شد تا در مسجد محل حضور یابند وبا دعوت از مسئولین اداره ودادن هدایایی از آنان تقدیر به عمل آمد.

توصیـف وضـع مطـلوب (شواهد 2 )

در ماههای آخر سال با مشاهده ی نماز دانش آموزان متوجه شدم که مشکلات قبلی به طور محسوسی کاهش یافته به گونه ای که دیگر حواس دانش آموزان در هنگام خواندن نماز به سمت صداهای دیگر معطوف نمی گشت، درموقع نماز نمی خندیدند ، چیزی نمی خوردند، حمدوسوره را در رکعت اول ودوم نماز جماعت نمی خواندند وذکر رکعت سوم را می خواندند ، نماز را با امام جماعت شروع کرده وبا امام جماعت به پایان می رساندند وبه سوالاتی که امام جماعت در نماز می پرسید اکثراً پاسخ صحیح می دادند.

 

• درمان اختلال در رواني گفتار (لكنت زبان)[1] در دانش‌آموز مهدي اسماعيلي
• مهدي قيلچي

بيان مساله :

دانش‌آموز فوق دانش‌آموزي با مشكل خفيف ذهني (كم توان ذهني)[2] بوده و در آموزشگاه ابتدايي استثنايي ابابصير(1) در استان قم به تحصيل مشغول مي‌باشد و از آنجا كه اختلالات گفتاري و به خصوص اختلال در رواني گفتار در كودكان سنين قبل از دبستان و كودكان مدرسه‌رو شايع مي‌باشد و اين اختلال همچنين در كودكان استثنايي نيز وجود دارد لذا لزوم توجه به آن و درمان اين اختلال از نظر اهميت بر كسي پوشيده نيست.

جمع‌آوري اطلاعات (شواهد1):

بر اساس مشكل دانش‌آموز مهدي اسماعيلي كه داراي اختلال لكنت مي‌باشد.و با توجه به ارزيابي‌هاي انجام شده از دانش‌آموز اسماعيلي علائم زير در وي مشاهده گرديد:

1-تكرار در گفتار (كه از ويژگي‌هاي بارز افراد لكنتي مي‌باشد)2-كشيده گويي يا طولاني ادا كردن، كه دانش‌آموز به صورت غير ارادي صداها را به حالت طولاني و كشيده ادا مي كند.3-گير و قفل: كه دانش‌آموز در اين حالت قادر نيست، آنچه را كه مي‌خواهد بيان كند.4-تنفس در لكنت: كه مشكل وي به صورت ناهماهنگي بين گفتار و تنفس بروز مي‌كند.5-حركات اضافي (ثانويه): در اين دانش‌آموز شامل: حركت دادن فك، پا زدن غير عادي، حركت دادن بي مورد سر هنگام گفتار، مي‌باشد.6-رفتارهاي اجتنابي: گاهي اوقات در برخي از صداها و كلمات و يا در برخي موقعيتهاي گفتاري خاص، شديداً دچار لكنت مي‌شود.

ديگر موارد مشاهده شده در دانش‌آموز، شامل: تغييرات زير و بمي، حاشيه‌گويي و جانشيني كلمات به جاي هم، بدين معني كه كمله‌اي هم معني را با كلمه ديگر جانشين مي‌كند.

كليه موارد فوق از ارزيابي دانش‌آموز بر اساس نوع رفتار وي و مشاهده بدست آمده است. به جز روش مشاهده عيني رفتار دانش‌آموز، روشهاي ديگر ارزيابي از قرار ذيل مي‌باشند.

-روش تاريخچه‌گيري پزشكي و بررسي تاريخچه رشدي دانش‌آموز:

بنابر جمع‌آوري اطلاعات با اين روش، مشخص گرديد وجود سابقه خانوادگي و ژنتيكي عامل بسيار مهمي در ايجاد اين اختلال در  دانش‌آموز بوده است.

-مصاحبه كلينيكي:

در انجام اين مصاحبه مشكلات اخلاقي، رفتاري دانش‌اموز در خانه و محيط بيرون بررسي شد.

-ارزيابي مهارتهاي ادراكي و شناختي:

در انجام اين مصاحبه، مهارتهاي شناختي دانش‌آموز شامل حافظه، توالي، تماس چشمي و برتري طرفي و... مورد بررسي قرار گرفت.

-ارزيابي مهارتهاي دهاني (oral):

مهارتهاي دهاني دانش‌آموز شامل: حركات زبان، وضعيت لبها و فك، دندانها و نرمكام و سختكام و مورد بررسي قرار گرفت كه كاملاً طبيعي مي‌باشند.

ارائه راه حل‌ها:

با توجه به نوع مشكل دانش‌اموز و با توجه به علائم و ميزان اختلال لكنت وي كه تقريباً در حد متوسط تا شديد مي‌باشد را ه حل‌ها و درمان در وي بر اساس نوع مشكلات وي متغير مي‌باشد كه در ذيل با توجه به نوع مشكل وي، راهكارهاي درماني بيان مي‌شود.

انواع راهكارهاي درماني:1-درمان مشاوره‌اي: اين درمان با حضور مستقيم والدين و بدون حضور كودك، پس از ارزيابي غير مستقيم در كودك و اطمينان از «وجود نارواني طبيعي» همراه با يك سري مشاوره‌هاي انجام مي‌شود.2-درمان تعاملي: هدف اصلي اين رويكرد، كمك به والدين براي دستيابي به اعتماد به نفس براي تعامل با فرزندشان مي‌باشد، تا پيچيدگي اين اختلال را دريابند و رواني كودك را تسهيل كنند.3-درمان غير مستقيم: اين درمان با حضور مستقيم والدين و كودك در مركز درماني يا آموزشي و ارائه مشاوره‌هاي مستقيم به والدين و اجراي شيوه‌هاي غير مستقيم، براي كودك انجام مي‌شود.4-درمان مستقيم: اين شيوه درماني براي كودكاني كه داراي لكنت با آگاهي مي‌باشند، توصيه مي‌شود.

الف)درمان كودكان لكنتي با آگاهي در سنين پيش از مدرسه و يا كودكان استثنايي در سنين آمادگي: شامل 1-كاهش سرعت گفتار 2-افزايش توانمنديهاي زباني در جنبه‌هاي مختلف 3-افزايش تسلط در آوا سازي 4-ايجاد هماهنگي ميان تنفس و گفتار 5-حذف حركات اضافه و ثانويه و موارد مختلف ديگر.

ب)درمان كودكان مبتلا به لكنت آگاهانه در دوران مدرسه؛ كه شامل دو روش كلي 1-شيوه‌هاي روانتر صحبت كردن و 2-شيوه‌هاي روانتر لكنت كردن مي‌باشد.1)شيوه‌هاي روانتر صحبت كردن شامل اين موارد مي‌باشد: 1-روش گفتار زمان‌بندي شده (سيلابيك)2-روش كشيده‌گويي3-روش مكث 4-روش مكث-كشيده‌گويي  5-روش روان (پيوسته) 6-روش تماس نرم و ملايم 7-روش صداي ممتد 8-روش جريان هوا 9-روش شرطي كردن عامل 10-روش آهنگين يا گفتار واعظانه

2)شيوه‌هاي روانتر لكنت كردن شامل موارد ذيل مي‌باشد:1-روش گفتار همخوان 2-روش سايه‌وار يا سايه بافي 3-روش بسكتبالي (مرحله‌اي) 4-روش بازخورد شنيداري تأخير يافته 5-روش درماني «ون رايپر».

البته در درمان لكنت، برخي روشهاي جانبي نيز موجود مي‌باشد.

انتخاب راه حل و اجراي آن:

در مورد درمان به شيوه روان‌تر صحبت كردن موارد زير به عنوان روش درماني انتخاب و اجرا شد:

1-روش گفتار زمان بندي شده (سيلابيك).2-روش كشيده‌گويي يا طولاني ادا كردن.3-روش مكث: كه اكثراً براي كودكان بالاي 6 سال و بزرگسالان قابل استفاده است.4-روش مكث- كشيده‌گويي: كه در حقيقت تلفيقي از دو روش قبلي مي‌باشد.5-روش تماس نرم و ملايم6-روش آهنگين يا گفتار واعظانه: اساس اين روش مبتني بر كشيده‌گويي، كوتاه و آهنگين صحبت كردن توأم با ريتم خاص است كه گاهي اوقات به صورت اغراق‌آميز قابل اجراء است.

اطلاعات مربوط به تغييرات ايجاد شده (شوهد 2):

دانش‌آموز مهدي اسماعيلي به علت مشكل لكنت داراي‌گير و قفل در گفتار و حركات اضافي و رفتارهاي اجتنابي مي‌باشد كه در ابتداي امر درمان بسيار مشهود بوده است اما اكنون و در انتهاي درمان و آموزش، بر اساس صداي ضبط شده در جلسه اول و مقايسه آن با صداي كنوني، رواني گفتار وي بسيار مشهود است. و همچنين رفتارهاي ضد انتظاري و زائد اونيزكاهش يافته است.پيشرفت تحصيلي دانش‌آموز و بالا رفتن روحيه اعتماد به نفس وي نتيجه‌اي مناسب از درمان گفتاري وي بوده است. تقويت حس توجه و تمركز، تقويت روخواني و روان‌خواني درسها، و از بين رفتن حالت اضطراب و كم‌رويي در برخورد با ديگران، بيانگر تغييرات مطلوب ايجاد شده در دانش‌آموز مي‌باشد. در پايان بايستي اشاره نمود با توجه به همكاري خود دانش‌آموز در انجام تمرينات و همكاري والدين وي در پيگيري مستمر و شركت در جلسات مشاوره و همكاري بي‌دريغ اولياي آموزشگاه و بخصوص آموزگار مربوطه، دانش‌آموز با توجه به رسيدن به گفتاري در حد تقريباً معادل با همسالانش در امر درمان بسيار موفق بوده است.