قالب وبلاگ قالب وبلاگ
اقدام پژوهی...

اقدام پژوهی...
 

السلام عليک يا شهر الله الاکبر و يا عيد اوليائه
 
نوشته شده در تاريخ شنبه چهاردهم اسفند 1389 توسط روابط عمومی مرکز تحقیقات

·   چگـونه تـوانستـيم تمـرکز دانــش آمـوزان پـايـه اول راهنمــايي مـدرسه فـرزانـگان( جهت بهبود فرايند ياددهي- يادگيري)در کـلاس بـالاببـريم.

·        نفيـسه غـروي – فـاطمه داودي/مـرکـز آمـوزشي فـرزانـگان قـم – نـاحيـه 4

بـيان مسـئله

در کلاس هاي اول راهنمايي مدرسه فرزانگان دانش  آموزان علي رغم هوش بالايشان وسرعت زياد در يادگيري مطالب وپاسخ به سوالات به هنگام تدريس (فرايند ياددهي-يادگيري) تمرکز لازم را نداشتند وبا کوچکترين عاملي دچار حواس پرتي شده وتمرکز خود را از دست مي دادند. زمان تدريس مرتباً به ساعت کلاس که در بـالاي تخـته قـرار داشت نگاه مي کردند وصداي پنکه، سروصداي سالن وکلاس هاي مجاور حتي لوازم التحرير فانتزي دانش آموزان حواس آن ها را پرت مي کرد وتمرکز آنها را برهم مي زد اين موارد به تشخيص ما وبعضي از همکاران در روند ياددهي ويادگيري فراگيران اختلال ايجاد مي کرد وباعث مي شد که بازده کيفي وکمي کلاس کاهش يابد وانگيزه ي دانش آموزان براي حضور در کلاس کم شود. اين مشکل ما را برآن داشت که چگونه مي توانيم تمرکز دانش آموزان را درکلاس هاي علوم وجغرافيا افزايش دهيم؟

ارائـه اطـلاعات (شـواهد 1 )

شاخص هاي کيفي وضع موجود

باتوجه به اهداف کلي از آموزش جغرافيا وعلوم با مشاهده دقيق رفتار دانش آموزان ونمرات ماه اول وپرسش از همکاران ،اوليا ودانش آموزان مشخص شد که:

- دانش آموزان تمرکز لازم جهت شرکت درکلاس را نداشتند.

- وقتي سوالي ازمعلم مي پرسيدند به پاسخ معلم بي توجه بودند. - فراموش مي کردند کتاب هاي درسي را به مدرسه بياورند. - اغلب اضطراب داشتند. - به هنگام تدريس نقاشي مي کشيدند. - با کوچکترين صدا ازبيرون ،واکنش نشان مي دادند ونظم کلاس رابهم مي زدند.

 

 

شـاخص هـاي کـمي وضـع موجـود

مولفه ها

سروصداي محيط بيرون

شلوغي

داخل کلاس

سوالات بي مورد بعضي دانش آموزان

 

محيط فيزيکي نامطلوب کلاس

صداي آرام معلم وروش تدريس

وسايل فانتزي دانش آموزان

عکس هاو پوستر هاي نصب شده در کلاس

خستگي روزانه تغذيه نامناسب

کل دانش آموزان

فراوانی

مطلق

30

35نفر

15نفر

6نفر

17نفر

13نفر

15نفر

20نفر

44نفر

درصد

18/68

54/79

09/34

63/13

63/38

54/29

09/34

45/45

100

جدول شماره 1: جدول فراواني دانش آموزان که براثر عوامل برهم زننده تمرکز، حواسشان پرت        مي شود نسبت به کل دانش آموزان پايه اول)

راه حـل هـاي پيشـنهادي

براي برطرف شدن اين مشکل موارد زير پيشنهاد شد:

1) توجه به تفاوت هاي فردي دانش آموزان وتعيين تيپ هاي شخصيتي آنها(بصري-سمعي-جنبشي ولمسي)

2) استفاده از تشويق لفظي   3) تقويت کنجکاوي ، جستجوگري وتمايل به اکتشاف در شاگردان

4) انجام دادن کارهاي غيرمنتظره در کلاس     5) استفاده از نمايش وبازي درتبيين مطالب درسي

6) ترتيب دادن شرايط محيط آموزشي به نحوي که براي شاگردان خوشايند باشد.

7) اتاق درس دل انگيز    8) بيان اهداف آموزشي درس درابتداي بحث

9) تغيير روش تدريس معلم   10) توجه به وضعيت جسماني

11) مسئوليت دادن به شاگردان درون گرا وکم رو.   12) توجه به تغذيه مناسب دانش آموزان

13) عدم ورود به بحث هاي حاشيه اي زمان تدريس.

14) هماهنگي با دفتر مدرسه براي کنترل شلوغي خارج کلاس وهماهنگي با اوليا براي عدم تهيه ي وسايل فانتزي.

اجـراي راه حـل هـا

اجراي موارد زير پس از اعتباريابي صورت پذيرفت.

1)  توجه به تفاوت هاي فردي دانش آموزان ومشخص کردن تيپ هاي شخصيتي آن ها.

فروانی

مولفه ها

بصري

سمعي

لمسي

جنبشي

کل پايه اول

مطلق

15نفر

9نفر

10نفر

10نفر

44نفر

درصد

09/34

47/20

72/22

72/22

100

جدول شماره 2- فراواني تيپ هاي شخصيتي درپايه اول راهنمايي مدرسه فرزانگان

2- کنترل دانش  آموزان شلوغ وممانعت از صحبت هاي بي مورد آنها در کلاس.

3- تغيير روش تدريس معلم   4- استفاده از وسايل کمک آموزشي   5- استفاده از نمايش وبازي در تبيين مطالب 6 - استفاده از شعر ونقاشي وتقويت قدرت تخيل دانش آموزان در تفهيم موضوع درسي

7- توجه به تغذيه مناسب دانش آموزان وا ختصاص زمان معين براي صرف صبحانه 8- عدم استفاده دانش آموزان از وسايل فانتزي  9- هماهنگي با دفتر مدرسه وهمکاران جهت حفظ آرامش محيط بيرون کلاس

ارائه اطلاعات(شواهد 2 )

در اواخر سال تحصيلي 88-87 باتوجه به فعاليت هاي انجام شده درکلاس وبا توجه به نظرهمکاران وخود دانش آموزان نتايج زير حاصل شد دانش آموزان:

1) تمرکز لازم جهت شرکت در کلاس را داشتند وکتاب هايشان رابه طور منظم درکلاس مي آوردند.

2) درفعاليت هاي آموزشي وگروهي شرکت مي کردند.

3) توانايي لازم براي پاسخگويي به سوالات ارزشيابي تکميلي را داشتند.

4) انگيزه لازم براي حضور در کلاس را داشتند واز کلاس لذت مي بردند.

5) انگيزه تميز ومرتب نگه داشتن دفتر  و کتاب درس هاي مربوطه را در خود تقويت کردند.

6) جهت برقراري سکوت در کلاس با ما همکاري لازم را انجام دادند.

7) به ساختن وسايل کمک آموزشي علاقه نشان داده ومبادرت مي ورزيدند.

8) از وسايل فانتزي استفاده ي محدودتري مي کردند.

باتوجه به شاخص هاي کمي وکيفي طرح مي توان نتيجه گرفت : که استعدادهاي زيستي، بلوغي وبه کارگيري تعدادي از راهبردهاي معين به دانش آموزان کمک مي کند تا علاقه وانگيزشان نسبت به درس بالا رود ودر نتيجه تمرکز بيشتري هنگام حضور در کلاس داشته باشند.

«اِنَّ اللهَ لايغَيروا مابِقَومٍ حتي يغَيروا مابِانفُسهِمِ»

  

·   چگونه توانستم با احيائ آزمايشگاه و كارگاه مدرسه دبيران را جهت انجام فعاليت هاي آزمايشگاهي وكارگاهي تشويق نمايم

·        زهره ريحاني/

 بيان مسله:

از سال تحصيلي 87-86 تا كنون بعنوان متصدي آزمايشگاه و كارگاه مهمترين مسله اي كه به آن روبه رو بودم علي رغم وجود تجهيزات نسبتا مناسب و محيط بزرگ  آزمايشگاه  اما برخي دبيران علوم وحرفه وفن مايل به استفاده از آن محيط نبودند و بيش تر ترجيح مي دادند كه آزمايش ها و برخي فعاليت هاي عملي را در كلاس انجام دهند .بامطالعه كتب ومجلات وجستجوي تحقيقات همكاران در يافتم ميزان استفاده از آزمايشگاه در مدارس ايران تاسف بار ونگران كننده است آن چه از پژوهش ها به دست مي آيد حاكي از آن است كه آزمايشگاه در مدارس مجهول ودر ديدگاه مديران و معلمان مغفول مانده است اين اقدام پژوهي در پي آن است تا به ياري حق و توسل بر ائمه اطهار عليهم السلام و اجراي يكسري از راهكارهاي عملي كه منجر به احياء آزمايشگاه و كارگاه مدرسه مي شود ،گامي موثر در جهت تشويق دبيران به انجام فعاليت هاي عملي بردارد.

شواهد نياز به پژوهش (شواهد 1) :

در اوايل سال تحصيلي (88-87) از مجموع7 دبيري كه انتظار ميرفت از  آزمايشگاه و كارگاه  استفاده كنند تنها 2 نفر علاقه مند به استفاده از آنجا بودند . لذا تعداد علاقه مندان به استفاده از آزمايشگاه و كارگاه  نسبت به مجموع دبيراني كه انتظار ميرفت از آن محيط استفاده كنند بسيار ناچيز واندك است.

راه حل هاي پيشنهادي:

بطور كلي با جمع آوري پرسشنامه دانش آ موزان و تجزيه وتحليل آنها و همچنين مصاحبه با همكاران و نتايج مطالعه انجام شده و جمع بندي آنها (24) راهكار پيشنهاد شد از جمله : 1- احداث كتابخانه علمي در آزمايشگاه 2-تهيه كمد هوددار 3-تهيه آلبوم عكس از فعاليتهاي آزمايشگاهي  و كارگاهي 4-اهداء حشرات و حيوانات تاكسي درمي شده 5-تهيه صندوق كمك به تهيه تجهيزات آزمايشگاه و كارگاه و...بود

راه حل هاي انتخابي و اجرا :فرآيند اجراي راه حل ها به شرح زير بوده: 1- احداث كتابخانه علمي در آزمايشگاه :با انتقال تمامي كتب علمي از كتابخانه مدرسه به محيط آزمايشگاه و با خريد كتابهاي علمي جديد در سال تحصيلي جاري صاحب يك كتابخانه علمي كوچك در آزمايشگاه شديم

2-تهيه كمد هود دار : براي جلوگيري از انتشار بوي مواد شيميايي (اسيد وبازها) كه باعث نارضايتي دانش آموزان ميشد ،كمد هودداري جهت نگهداري وسايل شيمي تهيه شد .3-تهيه آلبوم عكس از فعاليتهاي آزمايشگاهي : به منظور انگيزه بيشتر دانش آموزان به شركت در فعاليتهاي گروهي ،ماهيانه از دانش آموزان در حين انجام آزمايش و فعاليتهاي كارگاهي درس حرفه وفن عكس گرفته مي شد

شواهد موفقيت در پژوهش (شواهد2) :

در مدرسه پژوهشگر ،تعداد دبيران علاقمند به استفاده از   آزمايشگاه و كارگاه   به 6  نفر رسيده است بر اساس داده هاي فوق در اواخر سال تحصيلي ميزان علاقمندان به استفاده از آزمايشگاه و كارگاه   از 2 نفر اوليه (وضع موجود ) به 6 نفر (وضع مطلوب ) رسيده است .

 

·   چگونه توانستم دانش آموزان پايه اول راهنمايي را به درس علوم تجربي علاقه‌مند نموده و سطح نمرات آنان را بهبود بخشم.

·        محمود ارسي

بيان مسأله و توصيف وضع موجود:

اقدام پژوه با داشتن 15 سال سابقه تدريس در درس علوم تجربي، به عنوان دبير علوم در مدرسه راهنمايي پسرانه غير دولتي البرز از ناحيه 4 آموزش و پرورش قم در سال تحصيلي 88-87 به صورت غير موظف مشغول تدريس مي‌باشد. كلاس مورد نظر من كلاس اول راهنمايي با 13 نفر دانش آموز مي‌باشد. كه پس از چندين هفته كه از سال تحصيلي مي‌گذشت در بررسي نمرات آنان مشاهده گرديد كه سطح نمرات دانش آموزان در حد پائين و غير قابل قبولي است. دانش آموزان كلاس به درس علوم علاقه چنداني ندارند و تكاليف خود را در منزل انجام نمي‌دهند و بعضي از آنها تكاليف خود را در مدرسه به صورت رونويسي از ديگران انجام مي‌دهند و همچنين دفتر منظم و مرتبي براي علوم ندارند و هنگام تدريس نيز به كلاس درس توجه ندارند و در بحث كلاسي شركت نمي‌كنند. اين موضوع باعث شد كلاس مورد توجه من قرار گيرد و به اين فكر افتادم كه چگونه مي‌شود اين وضعيت بوجود آمده را تغيير داد. تا دانش آموزان كلاس را به درس علوم تجربي علاقمند نموده و همچنين نمرات آ‌نان را بهبود بخشم.

جمع آوري اطلاعات و ارائه راه حل‌هاي پيشنهادي:

تصميم گرفتم براي حل مسائل موجود در كلاس به تحقيق و جمع آوري اطلاعات مفيد در اين زمينه دست بزنم چندين كتاب و مجله و مقاله مرتبط با مسئله مورد نظر را مورد مطالعه قرار دادم. و با نظر سنجي از همكاران و دانش آموزان و خانواده‌هاي آنان توسط پرسشنامه‌اي كه تهيه كرده بودم و نيز مصاحبه با آنان راه‌حل‌هاي زيادي ارائه شده بود كه در ذيل بعضي از آ‌نها را آورده‌ام.

1. مشاركت فعالانه دانش آموزان در فرآيند تدريس به صورت كار و بحث گروهي. 2. پرسش‌هاي شفاهي از تمامي دانش آموزان در هر جلسه. 3. گروه بندي دانش آموزان كلاس و ايجاد حس رقابت بين آنها. 4. تشويق دانش آموزاني كه نسبت به قبل پيشرفت كرده‌اند5. تهيه تابلو علوم در كلاس.6. برقراري رابطه عاطفي بين معلم و دانش آموزان. 7. اصلاح روش تدريس (روش تدريس فعال) 8. انجام آزمايشات كتاب توسط دانش آموزان به صورت گروهي. 9. توجه به ارزش‌هاي اسلامي و نكات اخلاقي و ارائه ترتيب درس.10. استفاده از CD‌هاي آموزشي يا فيلم آ‌موزشي.

انتخاب و اجراي راه حل‌ها:

از راه حل‌هاي پيشنهادي فوق تعدادي كه به مرحله اجرا در آمدند به شرح زير مي‌باشند.

1. مشاركت فعالانه دانش آموزان در فرآيند تدريس به صورت كار و بحث گروهي. 2. گروه بندي دانش آموزان كلاس به صورت گروه‌هاي هميار براي مباحثه درس، پرسش و پاسخ، و انجام تكاليف. 3. انجام آزمايش‌هاي كتاب توسط دانش آموزان به صورت گروهي. 4. برقراري رابطه عاطفي بين معلم و دانش آموزان. 5. توجه به ارزش‌هاي اسلامي و نكات اخلاقي و ارائه مفاهيم تربيتي درس. 6. تهيه تابلو علوم جهت استفاده از فعاليت‌هاي خارج از مدرسه دانش آموزان.

شواهد (2)

اقدام پژوه پس از ارزشيابي طرح در پايان سال تحصيلي (88-87) به اين نتيجه رسيد كه طرح موفق بوده و به اهداف كمي و كيفي آن نائل آمده است و دلائل زير اين موفقيت را تأييد مي‌كند. كلاس از حالت انفعالي خارج و به كلاس فعال و با نشاط تبديل شود. گروه‌ها به خوبي وظايف خود را انجام مي‌دادند. دانش آموزان در فعاليت‌هاي خارج از مدرسه نيز از خود علاقه نشان مي‌دادند و تابلو علوم حال و هواي كلاس را تغيير داده بود. و از نظر نمره نيز حدود 15/46 درصد دانش آموزان نمره بين 11-16 را كسب نمودند و 84/53 درصد دانش آموزان نمره‌ي بالاي 17 را كسب نمودند كه در مقايسه با ابتداي سال 7 نفر كه حدود 4/53 درصد نمرات زير 10 را داشتند بسيار نتيجه خوبي بود. و معدل كلاس در درس علوم نيز حدود 5 نمره پيشرفت داشته است.

 

·       روش هاي کاهش خدشه دار شدن ليست نمرات دبيران

·       سوري آگاهي

مقدمه:

وجود نظم از بهم ريختگي هر چيز جلوگيري كرده و دسترسي به آن را نيز آسان مي كند و همچنين عنصر دقت باعث انجام يك كار به نحو صحيح تر مي شود. لذا براي موفقيت در هر فعاليتي، داشتن نظم و انضباط به همراه دقت لازم در آن زمينه ضروري مي باشد.

توصيف وضع موجود و بيان مسئله:

بي ترديد يكي از تشويش هاي فكري اقدام پژوه بعنوان يك متصدي امور دفتري اين بود كه با ارائه چه راهكارهايي مي توان دبيران را راهنمايي و ترغيب كرد تا با دقت و نظم بيشتري در زمان ثبت نمرات دانش آموزان در ليست هاي نمرات، درصد 75/18 درصدي ليست هاي نمرات خدشه دار شده را در نوبت اول سال تحصيلي 88-87 را به ميزان قابل توجهي و به (وضع مطلوب)در نوبت دوم كاهش دهد.

هدف و انگيزه از تمام راهكارهاي عملي و ارائه تدابيري كه در اين اقدام پژوهي بررسي و اجرا شد اين بود كه، همكاران را به هر شكل ممكن در خصوص ثبت نمرات  دانش آموزان در ليست هاي نمرات متوجه اشتباهات خود نموده، چراكه آگاهي از قوانين به همراه دقت نظر و توجه باعث مي شود كه روند امور به درستي طي شده و در نتيجه به تعداد قابل توجهي از خدشه دار شدن ليست هاي نمرات دبيران جلوگيري گردد.

جمع آوري اطلاعات و تجزيه و تحليل داده ها:

در اين زمينه با استفاده از روش هاي :پرسش نامه، مصاحبه، مطالعه راه حل هاي بدست آمده با تحليل و بررسي نتايج موارد بالا و پيشينه ديگران دريافتم بايد روي دو موضوع دقت نظر بيشتري داشته باشم.

راهنمايي و آشنا نمودن دبيران به قوانين نحوه ثبت نمودن دانش آموزان در ليست هاي نمرات

تاكيد و تذكر لازم به دبيران از نظر داشتن تمركز كافي و دقت و نظم بيشتر در زمان ثبت نمودن نمرات دانش آموزان در ليست هاي نمرات.

راه حل هاي پيشنهادي:

دادن بروشوري كه درآن نكات مهم به منظور ثبت نمرات دانش آموزان در ليست دبير نوشته شده باشد.

دادن توضيحات لازم در رابطه با ثبت نمودن نمرات دانش آموزان در ليست دبير قبل از هر نوبت در جلسه شوراي دبيران .

قرار دادن ليست هاي نمرات دبيران همراه با مداد،پاك كن و خودكار مشكي در داخل يك پوشه .

چك كردن رديف دانش آموزان در ليست نمرات دبير با دفتر نمره همان كلاس.

اجراي راه حل ها:

پس از اعتبار يابي لازم راه حل هاي انتخابي يك به يك به مرحله اجرا در مي آمد تا نتيجه مورد ارزيابي قرار گيرذ و فرايند اجراي راه حل ها به شرح ذيل بوده است:

1)تهيه پوشه براي قرار دادن ليست هاي نمرات دبيران همراه با وسايل مورد نياز (مداد،پاك كن و خودكار مشكي). با اين روش ليست هاي مذكور تميز و مرتب ماندند و دسترسي به آنها آسان شد.

2)چگونگي ثبت نمودن نمرات دانش آموزان توسط دبيران در ليست نمرات.

2-1)«نمرات ارزشيابي هر درس بر مبناي 20 خواهد بود كه سهم نمره ارزشيابي تكويني و پاياني هر يك ] يك دوم[ مي باشد.»و همچنين نمره ارزشيابي هر درس در نوبت اول با احتصاب ضريب يك و در نوبت دوم با احتصاب ضريب 2 در ليست نمرات دبيران و كار نامه درج مي گردد.(ماده 5، آئين نامه ارزشيابي تحصيلي و تربيتي دوره راهنمايي، مهرماه 88)

2-2)چنانچه نمره دانش آموزي پس از محاسبه ميانگين نمره ارزشيابي تكويني و پاياني در هر نوبت به صورت اعشاري بود، معلم به هر نحو كه صلاح مي داند مي تواند نمره وي را سر راست كند.(ماده 5،همان)

3)نوشتن كلمه انتقالي ، ترك تحصيل در قبال رديف دانش آموز در ليست هاي نمرات دبيران توسط متصدي امور دفتري به منظور آگاهي و جلوگيري از ثبت نمودن نمره در آن رديف توسط دبير مربوطه.

4)به دليل دانش آموزان ورودي يا خروجي از مدرسه به دبيران توصيه شد تا ليست نمرات خود را با دفتر نمره همان كلاس از نظر يكي بودن رديف دانش آموزي و ترتيب حروف الفبا كنترل كرده تا خدشه ليست ها به حداقل خود برسد.

5)چگونگي ارزشيابي و ثبت نمره دانش آموز غايب در ليست نمرات دبير و زمان امتحانات هر نوبت.

در اين رابطه به دبيران تاكيد شد در صورت غايب بودن دانش آموز غيبت او را با مداد در ليست نمرات ثبت كرده و آن را به اطلاع متصدي امور دفتري برسانند تا با توجه به نوع غيبت اعم از موجه يا غير موجه، نمره او را در كامپيوتر ثبت نمايد.

6)ثبت نمرات دانش آموزان توسط دبيران در ليست نمرات ابتدا با مداد در ستون موازي ، ستون اصلي نمرات(تكويني،پاياني و ...) گذاشته شود و پس از حصول اطمينان از درستي آنها اقدام به ثبت نمودن نمرات فوق در ستون اصلي با خود كار نمايند تا ليست هاي نمرات داراي خدشه كمتري باشند.

7)تهيه يك عدد بروشور و ذكر نكات مهم در آن ، به منظور آگاهي از چگونگي ثبت نمرات دانش آموزان در ليست هاي نمرات.

شواهد دو:

نظم و دقت دو عامل مهم و موثر در كنار تلاش بيشتر براي رسيدن به هدف باعث نتيجه گيري بهتري از يك كار انجام شده مي شود.لذا اجراي اين پژوهش و اقدامات انجام شده در اين رابطه باعث گرديد درصد خدشه ليست هاي نمرات دبيران به تعداد قابل توجهي كاهش يابد.طرح حاضر در سال تحصيلي 88-87 توانست از كل ليست هاي نمرات دبيران كه 160 عدد مي باشد و در نوبت اول خدشه آنها 30 عدد و با درصد 75/18 بود، در نوبت دوم تعداد ليست هاي نمرات خدشه دار شده دبيران را به عدد 10 و درصد 25/6 كاهش دهد.بنابراين راهكارهايي انتخاب شده براي حل مسأله مثمر ثمر واقع شده است.

 

·       راهکارهاي افزايش انگیزش

·        زهرا بابايي

نخستین نکته ای که معلمان باید بدانند این است که انگیزش انسانی یک موضوع بسیار پیچیده است صدها روان شناس زندگی خود را صرف کرده اند تاعلت نحوه رفتار انسان راکشف کنند  کوشش های آنان به موفقیت های زیادی  منجرشده است امروزه مانسبت به چند دهه ی قبل اطلاعات زیادی درباره ی این موضوع داریم اما این موفقیت ها بدین معنا نیست که درک و فهم ماکامل شده است و اکنون می توانیم به این دانش جدید تمام اشکال رفتارها و نگرش های ضد باروری در مدارس کلاس ها رامتوقف کنیم اگرموضوع انگیزش انسان این قدرساده بود معلمان به حل بسیاری از مشکلاتی که با اندک انگیزش دانش آموزان قابل رفع بود فایق می آمدند بنا براین معلمانی که برای افزایش انگیزش تحصیلی دانش اموزان فعالیت می کنند باید بینش و اهدافی متعادل داشته باشئد معلمان  باید علاوه برداشتن اهدافی متعادل برای افزایش انگیزش تحصلی دانش آموزان باید آگاه باشند که مجموعه ی یکسانی از شیوه های علمی که در تمام موفقیت موثر باشند وجود ندارد.

از آنجایی که تدارک محیط های مناسب برای دانش آموزان باعث افزایش انگیزش یادگیری آنان  می شود از این رو معلمان باید زمان زیادی را جهت آموختن شیوه های آماده سازی محیط مناسب برای دانش آموزان صرف کنند،زیرا این عمل بسیار پیچیده است معلمانی که با تغییر پی در پی روش های تربیتی خود سعی در ایجاد تقویت و پیشبرد انگیزش تحصیلی هستند توصیه می شود که این عمل را بتدریج انجام دهند زیرا ایجاد تغییرات پی درپی حالتی از شوک در افراد ایجاد می کند.

یادگیری یک لذت است ، اما چه بر سر آن آمده است ؟ چرا از یادگیری لذت نمی بریم و لذت‌های دیگر را به آن ترجیح می‌دهیم ؟ یک واقعیت مسلم درباره وضع فعلی یادگیری و دانایی این است که آنها به صورت سوژه‌های شعاری درآمده‌اند . همه از بزرگ و کوچک ، رئیس و زیردست ، دولت مرد و شهروند درباره شان و منزلت دانایی و دانستن ، حرف‌های قشنگ می‌زنند همه می‌گویند یادگیری چیز خوبی است ، همه می گویند یادگیری امری ضروری است ، می‌گویند زندگی بدون یادگیری معنا ندارد ؛ اما واقعیت‌های جامعه ما چیز دیگری را نشان می‌دهد . یکی از بلاهایی که بر سر یادگیری آورده‌ایم ، این است که آن را بیش از حد ، شعار زده کرده‌ایم . چقدر باید تاسف خورد که بیشتر احادیث و سخنان ائمه و بزرگان در باب یادگیری و دانش ، در سخنرانی افراد فقط برای خالی نبودن عریضه و درموقعیت‌ها و مکان‌های مختلف ( به صورت نوشته هایی بر روی پارچه و کاغذ) فقط برای قشنگی وژست عالمانه مورد استفاده قرار می‌گیرند .

شعار زدگی یادگیری آفت‌های زیادی در جامعه ما ایجاد کرده است :

خودفریبی ناشی از توجه به ظواهر موضوع .

جدی تلقی نشدن جایگاه یادگیری در زندگی مردم

انحراف در علت یابی و آسیب شناسی معضلات فرهنگی

عدم استفاده صحیحی از موقعیت های علمی

تنزل جایگاه و شان دانایی و استفاده ابزاری و تشریفاتی از دانش افزایی

ساده انگاری و ساده اندیشی درباره یادگیری و دانایی .

لذت یادگیری ، به جای حرف‌و شعار به باور نیاز دارد به فرصت هایی برای چشیدن این لذت نیاز دارد و به شعف و عطش درونی نیاز دارد . لذت یادگیری را با هیچ توجیه و شعاری از خود دریغ نکنید .

به جرات می توان گفت که والدین مدارس معلمان و سایر افراد در ارتباط با موضوع مسائل تحصیلی دانش آموزان ، بسیار ساده انگارانه و سطحی رفتار می کنند . کمتر کسی است که در علت یابی افت تحصیلی به ” لذت یادگیری ”‌ نیز توجه کند .

به چندین و چند دلیل ، ما یعنی مدرسه و والدین کاری می‌کنیم که لذت یادگیری از دانش آموز گرفته می‌شود . وقتی این لذت کم می‌شود و یا از بین می‌رود طبعاً افت انگیزه و به دنبال آن افت تحصیلی پیش می آید . و ما چه می کنیم تا این افت ها جبران شود ؟

اگر درک کنیم که ” یادیگری لذت است ” شاید بهتر بتوانیم پی ببریم که چرا از تلاش هایمان کمتر نتیجه می‌گیریم ؟ مگر می‌توان در کسی به زور انگیزه ایجاد کرد ؟ مگر لذت بردن از چیزی می‌تواند تحمیلی باشد ؟ چه پیش می‌آید که یک دانش آموز کنجکاو و علاقمند به    یادگیری ، در 6 سالگی به تدریج به فردی بدون انگیزه تبدیل می‌شود ؟ یک دلیل عمده آن همین است که فرایند یاددهی یادگیری در جامعه ما نه تنها منطقی نیست ، بلکه گاهی جنبه منفی هم دارد . مدارس و کلاس‌های ما گاهی نه تنها ایجاد انگیزه نمی‌کنند ، بلکه انگیزه های داشته را هم از بین می‌برند . بازخواست‌های معلم و والدین از درس و مشق ، امتحانات ، سخت گیری- ها و کنترل‌ها ، تکالیف تحمیلی و غیر فعال ، تاکید صرف و جایزه و ایجاد انگیزه‌های بیرونی و سایر موارد ، منجر به یک نتیجه می شوند : یادگیری از عملی اختیاری به عملی اجباری تبدیل می‌شود . در این وضعیت کودک یا نوجوان ، دیگر از یادگیری لذت نمی‌برد و آن راکاری برای خودش نمی‌داند . چرا بعضی از دانش آموزان به تدریج از درس و مدرسه نیز بیزار می‌شوند ؟ آیا این پدیده ذاتی است ، یا محصول اکتساب است ؟‌چرا به جای آنکه موقعیت -هایی برای لذت بردن از یادگیری تدارک ببینیم ، کاملاً برعکس عمل کرده و موقعیت‌ها و فرصت‌ها را علیه ” لذت یادیگری ” به کار می‌گیریم ؟ نیت مدارس و والدین خیرخواهانه است اما این خیرخواهی با ناشیگری و ناکارآمدی توام شده و بازخوردی منفی برجای می‌گذارد . در بیشتر تلاش‌های مدارس و والدین برای ارتقاء و انگیزه تحصیلی و ایجاد زمینه برای پیشرفت تحصیلی نوعی از زور و تحکم نهفته است . البته دلیل اصلی استفاده از چنین روش هایی بی‌حوصلگی و تسریع در نیل به نتیجه است .

اگر به مشکلات تحصیلی دانش آموزان ، از زوایه ” لذت یادگیری ” نگاه کنیم ، به طور حتم دریافتن راهکارهای اصلاحی نیز به نتایج متفاوتی خواهیم رسید . اصلاً کسی به این نکته توجه دارد که بزرگترین وظیفه آموزش و پرورش ، یاد دادن نیست ، بلکه ایجاد شوق یادگیری است چون نمی‌توانیم شوق یادگیری را در سطح گسترده ایجاد کنیم ، لذا از چند موفقیت علمی دانش آموزان در مسابقات و المپیادها ذوق زده می شویم مدارس ما بیش از هر چیز به روح جدیدی از جنس لذت یادگیری نیاز دارند . با علم کردن شاگر اول‌ها ، المپیادی‌ها ، برندگان مسابقات ، تیزهوش‌ها ، موفقیت های مدارس برخوردار و غیره ، ضعف های خود را در عدم ایجاد شوق یادگیری و تحرک علمی می پوشانیم . منطقی بیاندیشیم ، اگر ما به جای دانش آموزان امروزی بودیم چه می‌کردیم ؟ آیا وقتی شرایطی فراهم می آوریم که دانش آموز از یادگیری لذت نمی برد ، حق داریم که افت تحصیلی را غیر عادی تلقی کنیم ؟ آیا در چنین شرایطی می‌توان انتظارداشت که کسی کشته و مرده یادگیری باشد ؟!

 

 ·   راهکارهای افزایش علاقمندی و یادگیری دانش آموزان  در درس علوم تجربی، در محیط مدرسه

·        فاطمه محمدرضایی/راهنمایی شهیدین پورمحمدی(2)

 بیان مساله:

در سال تحصیلی88-87 در یکی از دبیرستان های حاشیه شهر قم،درس عتوم تجربي تدريس مي کردم. مدت کوتاهی که از سال تحصیلی گذشت ،متوجه شدم ،چهره  اکثر دانش آموزان مدرسه زرد و افسرده است.با اطلاعاتی که از مدیر مدرسه کسب کردم ،متوجه شدم بیشتر آنان ،روزها، به غیر از ساعاتی که به مدرسه می آیند ،در منزل به کارهای طاقت فرسایی مثل قالیبافی،سبد بافی و ... مشغولند، تا از این راه امرار معاش کرده تا در آمدی برای خانواده کسب کنند.آنها فرصت  مطالعه  دروس را در منزل نداشتند. تصمیم گرفتم  با راهکارهایی بهتر و گسترده تر به حل مشکل همیشگی دانش آموزان(یعنی مطالعه نکردن دروس در منزل) بپردازم. اکنون مساله و سوال اساسی این است که:

چگونه می توان دانش آموزان را برای یادگیری  ترغیب کرد؟

چگونه می توان انگیزه لازم برای یادگیری موضوعاتی که در مدرسه آموخته می شوند ،را در  دانش آموزانی که ظاهرا تحت مراقبت نیستند نیز تقویت کرد؟

و در مفهومی کلی تر این که:

چگونه می توان سطح یادگیری دانش آموزان را در محیط مدرسه ،ارتقا بخشید ؟

توصیف وضع موجود(شواهد 1)

الف)شاخص های کیفی وضع موجود

مواردی که در ذیل به انها اشاره شده،مواردیست که دانش آموزان یایه دوم راهنمایی مدرسه شهیدین پورمحمدی(2)  ،به عنوان دلایل مطالعه نکردن درس علوم تجربی در منزل،مطرح کرده اند.

این موارد با مشاهده دقیق رفتار و  سوالاتی که از خود دانش آموزان و اولیا آنان به عمل آمد ،جمع آوری گردیده است:

ضمن عدم علاقمندی برخی  از دانش آموزان به درس علوم تجربی وعدم امکان مطالعه درس در منزل توسط دانش آموزان به دلیل نداشتن مکان؛از مجموع 36 نفر دانش آموزدختر یایه دوم راهنمایی مدرسه شهیدین پورمحمدی(2)،24 نفر (6/66%) به علل گوناگون ،مطالب درس علوم را در منزل مطالعه نمی کردند و 12 نفر(4/33%) علاقمند به مطالعه مطالب، در منزل بودند.

راه حل های پیشنهادی:

ارائه جزوه مطالب؛

تکرار پاسخ سوالات توسط دانش آموزان در پرسش های شفاهی ؛

تهیه ماهنامه علوم ؛

به کار بردن عبارات انگیزشی در برگه امتحانی دانش آموزان پیشرفتی ؛

مولاژ سازی با خمیر، توسط دانش آموزان در محیط کلاس؛

اجرای راه حل ها:

از میان اجرای راه حل های پیشنهادی به چند مورد از آنها اشاره شده است که به تفصیل در زیر آمده است:

- انجام آزمایش و نتیجه گیری از انجام آزمایش توسط  دانش آموزان ؛

پژوهش گر دانش آموزان را برای انجام آزمایشات،گروه بندی کرد.دانش آموزان هر دو نیمکت  یک گروه را تشکیل می دادند.هر گروه تشکیل شده از یک دانش آموز ممتاز به عنوان سرگروه ، یک دانش آموز متوسط و  دو دانش آموز ضعیف بود.دانش آموزان برای انجام آزمایش روبروی یکدیگر قرار می گرفتند، این کار باعث می شد، کلاس از یکنواختی خارج شده و دانش آموزان کار را با تسلط بیشتری انجام دهند. بعد از انجام آزمایش ، دانش آموزان  می بایست،گزارش آزمایش را به صورت کتبی تنظیم کرده و به دبیر تحویل  می دادند.

در ضمن،کلیه دانش آموزان موظف بودند،بعد از تحویل گزارش آزمایش به دبیر،دوباره همان گزارش را، در دفتر خود ثبت کنند . تکرار این کار ،آموزش را عمیق و پایدار تر می کرد.

- مولاژ سازی با خمیر، توسط دانش آموزان در محیط کلاس؛

پژوهش گر از دانش آموزان  هر گروه خواسته بود ،بعد از تدریس مطالب  دروسی که امکان مولاژ سازی در آنها وجود دارد،با تهیه خمیر بازی، مولاژ اعضا ی دستگاههای مختلف بدن را بسازند. در پایان بعد از ساخت مولاژ ،به انتخاب اقدام پژوه ، دانش آموزان هر گروه،باید کار دستگاه مورد نظر را به طور کامل، برای سایر دانش آموزان توضیح می دادند.

به منظور قدر دانی از زحمات دانش آموزان،نمایشگاهی از کارهای عملی دانش آموزان در هفته معلم، در معرض بازدید کلیه دانش آموزان قرار گرفت و از کارهای ممتاز دانش آموزان قدردانی شد.

-آشنا کردن دانش آموزان با روشهای صحیح مطالعه و تقویت حافظه؛

پژوهش گر در یک فرصت مناسب در خلال درس،با گفتن یک جمله کلیدی و استفاده از احادیث و روایات،دانش آموزان را از زمان مطالعه،روش صحیح مطالعه و یا روشهای تقویت حافظه ،آگاه می کرد.

شواهد موفقیت در پژوهش (شواهد 2):

در اواخر سال تحصیلی88-87 ،با توجه به راهکارهای به کار برده شده،و با توجه به قبولی صد در صدی دانش آموزان پایه دوم راهنمایی شهیدین پورمحمدی (2) در درس علوم ،در امتحانات خرداد ماه 1388 ، می توان نتیجه گرفت راهکارهای بکار برده شده توسط اقدام پژوه،علاوه بر آنکه میزان علاقمندی دانش آموزان را در امر مطالعه افزایش  داد،میزان یادگیری دانش آموزان را نیز در محیط مدرسه  ارتقا بخشید و دانش آموزانی هم که به هر دلیلی نمی توانستند درس علوم را در منزل مطالعه کنند با استفاده از معلوماتی که در محیط کلاس کسب کردند،توانستند در امتحانات پایان ترم،نمره قابل قبولی بدست آورند.

 

·       چگونه توانستم دانش آموزان کلاس را به اصلاح الگو مصرف وجلوگيري از اسراف تشويق کنم ؟

·        يعقوب صفري

اين اقدام پژوهي كه درين دانش‎آموزان پايه سوم راهنمايي مدرسه ائمه طاهرين(ع) واقع در منطقه جعفرآباد قم و با فراواني 72 نفر انجام گرديد، به دنبال اين هدف بوده است كه، با اجراي برخي روشها و راهكارها، موجب جلوگيري از اسراف و ترويج اصلاح الگوي مصرف در بين دانش‎آموزان شود. از اين رو، پژوهشگر جهت دست‎يابي به هدف مورد نظر، با اجراي چندين راه‎كار عملي توانست، تعداد دانش‎آموزان علاقمند به اصلاح الگوي مصرف كه در ابتداي سال %6/16 بودند را در پايان سال به %75 برساند و براي ايجاد اين كار و اجراي اين طرح از نظرات همكاران و دانش‎آموزان ياري جسته و آنها را با مسائل اصلاح الگوي مصرف درگير كرد. و جهت انجام اين كار از روش هاي مختلف گردآوري اطلاعات استفاده شد.

در پايان نيز نتيجه‎گيري نموده است كه، ترويج اصلاح الگوي مصرف و جلوگيري از اسراف هنگامي مؤثر و مفيد فايده، خواهد بود كه در مرحله اول كادر مدرسه( معلم، مديرو معاونين) در عمل دست به اين اقدام بزنند، تا موجب الگوگيري دانش‎آموزان شود. كه اين روش در عمل نشان داد كه تأثير بسيار شگرفي مي‎تواند بر روي دانش‎آموزان داشته باشد.

 ·   چگونه توانستم از افت تحصیلی تعدادی از دانش آموزان مستعد پایه اول راهنمایی (کلاس 1/1) مدرسه دخترانه نمونه دولتی شهیده قضایی جلوگیری کنم.

·        مريم نوريان

بیان مساله :

اقدام پژوه در اوایل سال تحصیلی 87 در پایه اول راهنمایی در مدرسه نمونه دولتی با دانش آموزانی مواجه بود که اکثرا با معدل 20 در آزمون ورودی این مدرسه پذیرفته شده بودند پس بالطبع از چنین دانش آموزانی توقعات بالایی وجود داشت. با گذشت چندین جلسه بعد از ندریس چند فصل و آزمونهای شفاهی و کتبی که به عمل آوردم مشاهده کردم که اولا تقریبا نیمی از دانش آموزان در پرسشهای کلاسی و به ویژه آزمونهای کتبی دچار استرس می شوند و تحت فشار عصبی هستند و دچار فراموشی می شوند. ثانیا نتایج حاصله از آزمونها اصلا قابل مقایسه با معدل انها نیست و این نمرات در حد یک دانش آموز پذیرفته شده در آزمون ورودی نمونه دولتی نیست. ثالثا تفاوت بسیاری در نحوه عملکرد و فعالیت دانش آموزان ایجاد شده به طوریکه یک دسته بسیار فعال ، با اعتماد به نفس بالا ، کنجکاو و پیشتاز در همه زمینه هلا و در حال پیشرفت و دسته دیگر منفعل ، با اعتماد به نفس پایین ، کم حرف که حتی اجازه پرسش و رفع اشکالات درسی را به خود نمی دادند و روز به روز سطح نمرات آنها پایین تر می آمد.

بعد از بررسی های به عمل آمده از طریق پرسشنامه ، مصاحبه ، مشاهده متوجه شدم که تعدادی از دانش آموزان به دلیل قرار گرفتن بین عده ای دانش آموز ممتاز و وجود رقابت شدید در بین دانش آموزان به دلیل روحیاتی که داشتند با اینکه از نظر استعداد در سطح خوبی بودند اما خود را در حد رقابت با دیگران نمی دیدند و دچار خود کم بینی شده و روز به روز وضعیت تحصیلی آنها بدتر می شد

شواهد 1

شاخص های کیفی وضع موجود

در آغاز سال تحصیلی 87 بعد از گذشت چندین جلسه و با برگزاری چندین آزمون شفاهی و کتبی متوجه استرس شدید و علائم ظاهری آن در بعضی از دانش آموزان در هنگام برگزاری آزمونها شدم که در نتیجه آن دچار فراموشی شده و سطح نمرات آنها پایین می آمد. وجود رقابت شدید بین دانش آموزان باعث شده بود بعضی با اینکه استعداد خوبی داشتند ولی به دلیل خود کم بینی دچار افت تحصیلی شوند. در عوض عده ای از دانش آموزان برای کسب نمره 20 دست به هرکاری می زدند و رقابت بین آنها به حسادت تبدیل شده بود. گاهی در بحثهای علمی مذهبی که با آنها داشتم متوجه شدم اکثر آنها با قران به عنوان یک منبع ایجاد آرامش مانوس نیستند و اطلاعات بسیار کمی راجع به مباحث علمی مطرح شده در قران دارند.

اکثر آنها به هنگام برگزاری آزمونهای کتبی تمایل به تنظیم سوالات امتحان در حد کتاب و مطالب حفظ شده داشتند و به آزمونها و تکالیفی که به درک عمیق از یادگیری مطالب نیاز داشت رغبتی نشان نمی دادند.

اجرای راه حل ها

شرح اجرای راه حل های انتخاب شده پس از اعتبار یابی از میان راه حل های پیشنهادی

1-توجیه و آشنا کردن دانش آموزان با مراحل مختلف طرح و اطلاع رسانی به آنها در زمینه های مختلف .

2- استفاده از روشهای نوین تدریس و درگیر کردن دانش آموزان در فرایند تدریس ، ایجاد محیط فعال برای یادگیری به منظور بالابردن کیفیت آموزش و پایدارکردن آموخته ها .

3- تقسیم بندی دانش آموزان بر اساس علائق و استعدادهایشان به گروههای مختلف ( نقاشان ، سخنوران ، بازیگران ، محققین ، فن آوری اطلاعات ، به منظور کیفیت بخشی به فرایند یاددهی،یادگیری)

4-طراحی تکالیف و فعالیت ها و پروژه های تحقیقی فردی یا گروهی در سطوح مختلف حیطه شناختی و روانی ،حرکتی به منظور یادگیری بهتر.

5- بازدید دانش آموزان از نمایشگاه دستاوردهای 30 ساله آموزش و پرورش

6- تقویت اعتماد به نفس و خود ارزشمندی در دانش آموزان با استفاده از روشهای مختلف از جمله : معرفی مجله موفقیت و کتابهای پیروزی در مدرسه ، کلیدهای موفقیت در تحصیل و مطالعه آن توسط دانش آموزان و ارائه بعضی از مطالب آن در کلاس در زمان های استراحت- توجه به توانمندی های دانش آموزان و نه ضعف ها و ناتوانایی های آنها- ایجاد زمینه برای کسب تجارب موفقیت آمیز توسط دانش آموزان- بالا بردن قدرت تحمل آنها برای مواجه شدن با ناکامی ها و شرکت دادن دانش آموزان در فرایند تدریس و محترم شمردن نظریات آنها برای تقویت جرات آنها در بیان صریح افکار خود.

7- تشویق دانش آموزان  به خوردن صبحانه و بیان فواید و تاثیر آن بر کارکرد بهتر مغز و استفاده از شکلات در زمان استراحت کلاس.

8- استخراج مطالب علمی موجود در قران توسط دانش آموزان با استفاده از جستجو در قران ، کتاب اعجاز علمی قران موجود در کتابخانه مدرسه، اینترنت و ارائه آن در شروع کلاس و بحث پیرامون آنها به منظور آرامش یافتن دانش آموزان و پی بردن به اعجاز علمی قران و رازهای طبیعت و عظمت خالق هستی.

9- کاهش اضطراب و ترس از آزمونهای کتبی با استفاده از خواندن دعای مطالعه و آیت الکرسی ، تشویق نقاط مثبت و توانمندیهای دانش آموزان ، بها دادن به میزان تلاش آنها نه صرفا نتایج حاصل از آزمونها، برگزاری آزمونهای مشورتی و گروهی ، پرسش و پاسخ های مکرر کلاسی برای آشنا کردن آنها با نحوه تنظیم سوالات ، برگزاری رقابتهای دوستانه تحت عنوان مسابقه علمی که بین گروهها برگزار می شد و ...

10- استفاده از ارزشیابی توصیفی و ارائه بازخورد به هنگام ارائه نتایج آزمون ها.

شواهد 2

شاخص های کیفی وضع موجود

در پایان این نتیجه بدست آمد که : ایجاد محیطی صمیمی و شاداب و در عین حال منظم و جدی در کلاس زمینه را برای ایجاد آرامش و احساس امنیت خاطر دانش آموزان فراهم می کند و در سایه امنیت استعدادها و خلاقیت آنها شکوفا می شود. توجه به دنیای شخصی یادگیرندگان و تفاوتهای فردی ، تشویق نقاط مثبت و توانمندی های آنها ، پرهیز از تنبیه و تحقیر ، تقویت حس خود ارزشمندی و اعتماد به نفس دانش آموزان اضطراب آنها را کاهش داده و در بهبود وضعیت تحصیلی آنها را یاری می دهد. استفاده از روشهای تدریس متنوع و مشارکتی دانش آموزان را برای شرکت فعال در یادگیری تشویق می کند و کیفیت یاددهی ، یادگیری را ارتقاء می دهد. اجرای فعالیت ها و تکالیف متنوع در سطوح مختلف دانش آموزان را در کسب دانستنی های ضروری ، مهارتها و نگرشهای ضروری یاری می دهد. بهب دادن به میزان تلاش و فعالیت دانش آموزان به جای توجه صرف به نتایج حاصله از آزمونها در کاهش استرس آنها موثر بوده و کمک به آنها در یادگیری و درک عمیق از مفاهیم و گسترش توانایی هایشان در برقراری ارتباط بین آنها در پیشرفت درسیشان موثر است. برقراری ارتباط بین علوم تجربی و علوم دینی (مباحث علمی موجود در قرآن و احادیث) ضمن محکم کردن اعتقادات مذهبی ، دانش آموزان را به برقراری انس و الفت بیشتر با قران و کشف اعجاز علمی قران و رازهای طبیعت و عظمت کردگار بی همتا رهنمون می شود.

 

·       روش‌هاي افزايش ميزان يادگيري دانش آموزان پايۀ دوم راهنمايي در درس زبان انگليسي

·        نور اله فرجي

بيان مسئله:

مدرسۀ راهنمايي پسرانۀ ولي عصر (عج) «يک» در ناحيۀ 4 شهر قم با 10 کلاس آموزشي و 325 نفر دانش آموز و  اقدام‌پژوه با مدرک فوق ليسانس مديريت آموزشي و 20 سال سابقۀ آموزشي در يکي از کلاسهاي پايۀ دوم، زبان انگليسي تدريس مي‌کند. مسئله اساسي اين بود که چرا با توجه به اهميت فوق العادۀ درس زبان انگليسي و تلاش فراوان اقدام پروژه در تدريس درس زبان انگليسي نتايج مطلوب حاصل نمي‌شود. و فعاليت اکثر دانش آموزان با تهديد و اصرار معلم صورت مي‌گيرد؟ چرا فعاليّت گروهي و مشارکت دانش آموزان در امر آموزش در حد قابل قبولي نيست؟ و بالاخره چگونه و با استفاده از چه روش‌هايي مي‌توان ميزان يادگيري آنها در درس زبان انگليسي را افزايش داد؟

ارائه اطلاعات (شواهد 1):

مي‌توان موارد زير را به عنوان نقاط ضعف دانش آموزان در امر يادگيري درس زبان انگليسي بيان نمود:

پايين بودن ميزان تعامل و همکاري گروهي دانش آموزان ، کم کاري و بي‌رغبتي تعدادي از دانش آموزان در انجام تکاليف درسي و فعاليت‌هاي‌آموزشي ، عدم دسترسي وشناخت بسياري از دانش آموزان از وسايل کمک آموزشي ، پايين بودن سطح تعامل اولياي دانش آموزان با اقدام پروژه ، عدم مشارکت دانش آموزان منزوي در فعاليّت‌هاي گروهي و انجام مکالمۀ انگليسي و پايين بودن سطح نمرات زبان انگليسي تعدادي از دانش آموزان .

راه حل‌هاي پيشنهادي و اجراي راه حل‌ها:

پس از بررسي داده‌هاي حاصل از پرسش نامه، مصاحبه و مطالعه کتاب‌ها و مجله‌ها، اقدام پژوهي‌ها و طرح‌هاي پژوهشي و تجربه‌هاي شخصي اقدام پروژه، راه حل‌هاي چندي جمع‌آوري شد که از ميان آنها راه حل‌هاي قابل اجرا انتخاب و پس از اعتبار بخشي به راه حل‌هاي انتخابي اقدام پروژه به اجراي آنها به شرح ذيل اقدام نمود:

1- استفاده از ليست سالانۀ برنامه ريزي درس زبان انگليسي؛ جهت سامان دادن و نظم بخشيدن به وضعيت تکاليف دانش آموزان و اطلاع آنان از برنامۀ درسي جلسۀ آينده 2- گروه بندي دانش آموزان با استفاده از الگوي فعاليت گروهي دانش آموزان زير نظر مدير گروه ؛ که به روشي نو و خلاقانه طراحي و به اجرا درآمد تا چگونگي و روش کار و نظارت و پيگيري فعاليت دانش آموزان توسط مدير گروه و در تعامل با اقدام پروژه به نحو مطلوب انجام پذيرد.

3- اجراي مکالمه به صورت نمايشي و  ايفاي نقش؛ جهت کاربرد آموخته‌هاي زباني در موقعيت‌هاي واقعي زندگي توسط دانش آموزان . 4- استفاده از کتب کمک آموزشي و سي‌دي‌ها و نوار‌هاي آموزشي و برنامه‌هاي تلويزيوني آموزش زبان انگليسي؛ جهت يادگيري بهتر و رساتر و جذاب‌تر مطالب آموزشي5- انجام پرسش و پاسخ‌هاي مستمر توسط اقدام پروژه و مديران گروه ؛ که باعث تثبيت يادگيري و بازآموزي مطالب تدريس شده مي‌گردد.6- استفاده از پيک زبان انگليسي به عنوان فعاليت مکمل و فوق برنامه ؛ که سبب عمق بخشيدن به يادگيري فراگيران و ايجاد فرصت مناسب براي انديشيدن دربارۀ آموخته‌هايشان خواهد گرديد.7- برقراري تعامل مؤثر  و کارآمد با اولياي دانش آموزان؛ که ارتباط خانه و مدرسه را دامن خواهد زد.

ارائۀ اطلاعات (شواهد 2):

پس از بررسي و اجراي راه حل‌هاي انتخابي ، نتايج مطلوبي حاصل شدکه به شرح ذيل بيان مي‌گردد:

تعامل و همکاري گروهي و سطح نشاط و شادابي دانش آموزان در يادگيري درس زبان انگليسي افزايش پيدا کرد؛ ميزان يادگيري و سطح نمرات دانش آموزان در درس ز بان انگليسي از نظر کمي و کيفي به ميزان چشم‌گيري افزايش پيدا کرد، علاقه‌مندي دانش آموزان به اجراي مکالمه انگليسي بيش از پيش گرديد، سطح تعامل اوليا با اقدام پروژه به سطح قابل قبولي رسيد، فعاليت گروهي باعث گرديد تا دانش آموزان در فعاليت‌هاي يادگيري از حالت انزوا بيرون بيايند؛ فرصت استفاده از وسايل کمک آموزشي و رسانه‌هاي ديداري و شنيداري مرتبط با زبان انگليسي براي اکثريت دانش آموزان فراهم گرديد؛ ميزان پرسش و پاسخ‌هاي مستمر و بازديد تکاليف دانش آموزان توسط مدير گروه افزايش چشم گيري پيدا کرد؛ و بالاخره ميزان رضايت مندي دانش آموزان از حضور در کلاس زبان و مشارکت در فعاليت‌هاي يادگيري افزايش قابل توجهي پيدا کرد.

 

·   چگونه توانستم میزان علاقه مندی دانش آموزان سوم راهنمایی رادردرس تاریخ افزایش دهم.

·        فاطمه اعتصام دبیر علوم اجتماعی ناحیه 1

بیان مسئله:

با توجه به اهمیت شناخت پیشینه های هویت یک جامعه در صدد برآمدم که کیفیت آموزش های خود را بهبود بخشیده و بازدهی فعالیت های یاددهی- یادگیری را در تدریس ام افزایش دهم.

اهدافم از این اقدام پژوهی:

شناخت هویت و شناسنامه ی اجدادی.

با نشاط کردن زنگ تاریخ.

فعال کردن کلاس با تدریس خود دانش آموزان.

ایجاد علاقه ی صحیح و غیر کاذب در درس تاریخ.

بالا بردن کیفی یادگیری و به دنبال آن بالا بردن کمی درس در امتحانات.

و به طور کلی هدف من این بوده است که دانش آموزانم به هویتی برسند که همیشه و در هر کجا بتوانند از آن دفاع کنند.

گرد آوری اطلاعات( راه حل ها):

در این اقدام پژوهی جهت یافتن راه حل هایی برای حل مسأله از چند روش استفاده کردم.

الف) پرسش نامه: از سه نوع پرسشنامه استفاده شد. 1- در ابتدای سال تحصیلی بین دانش آموزان و همکاران و کادر مدرسه توزیع شد. 2- در پایان و تمام شدن کتاب از دانش آموزان با توزیع دو نوع پرسش نامه نظرخواهی شد.

ب) مصاحبه: از طریق گفتگو با دانش آموزان در مورد چگونگی روش تدریس تاریخ از آنها نظرخواهی شد.

ج) مظالعه: استفده از کتاب ها، مجلات پژوهشی، رشد تاریخ، رشد تکنولوژی آموزشی به نتایج خوبی دست یافتم.

راه حل های پیشنهادی :

در این جا به طور اختصاراز میان راه حل های پیشنهادی به چند راه حل می پردازم.

تقویت اعتماد به نفس در دانش آموزان.

ایجاد شور و نشاط در کلاس تاریخ.

انجام کنفرانس توسط دانش آموزان در بعضی از درس ها.

نوشتن تحقیق و پژوهش.

مطالعه روزنامه در کلاس و سوق دادن دانش آموزان به بخش های تاریخی آن.

بازدید دانش آموزان از اماکن تاریخی و موزه ها

استفاده از رایانه در تدریس.

استفاده از روش بارش فکری در تدریس بعضی از درس ها.

انتخاب راه حل ها :

همه ی راه حل های ارائه شده به نحوی در طول سال اجرا شد ولی بعضی از آن ها از اهمیت بیشتری برخوردار بود که عبارتند از:

اعتماد به نفس: سعی شد که دانش آموزان به این باور برسند که می توانند با برنامه ریزی به موفقیت  برسند.

تدریس از طریق روش ایفای نقش: دانش آموزان باور کردند که با هنرنمایی خود استعدادهای نهفته ی خود را بروز دهند و بخشی از درس ها را به این روش تدریس کنند که شور و نشاط دانش آموزان در این روش تدریس وصف ناپذیر بود.

انجام کنفرانس: این روش باعث تقویت قدرت کلامی ، از بین رفتن خجالت دانش آموزان و قدرت سخنرانی در جمع شد که این روش یکی از شیوه های خوب یادگیری است

بازدید از اماکن تاریخی و موزه ها: دیدار تاریخی ما از موزه حرم مطهر جضرت معصومه(س) و مقابر شخصیت های تاریخی و ادبی اطراف حرم بود. با وجود این که بچه ها همه اهل قم بودند و دهها بار به حرم رفته بودند ولی بسیاری از آنها شناختی از این اماکن نداشتند.

پخش روزنامه در کلاس: به منظور افزایش مطالعه عمومی و ایجاد انگیزه برای مطالعات اختصاصی دانش آموزان از این روش استفاده شد.

نوشتن تحقیق و پژوهش: ابتدا چگونگی روش تحقیق گفته شد و سپس موضوعات تحقیقی هم مشخص شد و هر دانش آموز حداقل در طول سال دو تحقیق مفصل ارائه دادند.

شاخصه های کیفی موفقیت طرح:شواهد 2

در اواخر سال نظر دانش آموزان نسبت به تاریخ عوض شد.

سطح مطالعاتی دانش آموزان تا حدودی افزایش یافت.

آشنایی نسل سوم انقلاب از انقلاب بیشتر شد.

اعتماد به نفس و خود باوری دانش آموزان بیشتر شد.

آشنایی بیشتر با اماکن تاریخی قم و یا در شهرهای دیگر به دلیل مسافرت بیشتر شد.

توجه پیدا کردن آنها به مسائل تاریخی که از تلویزیون مطرح یا پخش می شد.

خاطره نویسی به عنوان ثبت وقایع مهم خود و جامعه در بین آنها افزایش پیدا کرد.

علاقه ایجاد شده در این درس باعث افزایش سطح نمرات دانش آموزان در طی سال شد.

ارزشیابی:

دانش آموزانم پیشینه ی فرهنگی خود را بیشتر شناختند.

تعداد علاقه مندان به درس تاریخ را از 24نفر به 75نفر افزایش دادم(از میان 92نفر)

همکاران دیگر به خصوص همکاران علوم اجتماعی از این طرح استقبال کردند.

مشارکت در کار گروهی در بین دانش آموزانم افزایش پیدا کرد.

زنگ تاریخ تبدیل به زنگ شاد و پر هیجان و بروز هنرهای مختلف دانش آموزانم شد.

 

·       راهکارهاي علاقه مندي دانش آموزان به دستور زبان

·         کلثوم حسنخانی، مدرسه ی عفاف خورآباد /منطقه ی کهک ـ

بيان مسأله:

آنچه مرا برآن داشت تا دست به اين اقدام پژوهي بزنم، مشکل دانش آموزانم در یادگیری درس دستورزبان بود، به گونه‌ای که سد راه پیشرفت تحصیلی آنان شده‌بود. آنها چند جلسه‌ی متوالی در درس دستورزبان نمراتی بسیار پایین‌تر از حدّ انتظار کسب کرده‌بودند. این امر بر تدریس درس ادبیّات هم تأثیر گذاشته‌بود به این دلیل که من وقت بیشتری را به دستورزبان اختصاص می‌دادم و از اهداف آموزشی و پرورشی دیگر کتاب باز می‌ماندم. این امر سئوالات زيادي را به ذهن من ‌آورد كه چرا دانش‌آموزان كلاسم در درس دستورزبان پیشرفتی از خود نشان نمي‌دهند؟آيا دستورزبان درس پیچیده و دشواري است یا نحوه‌ي تدریس و ارزشیابی اين درس نادرست است؟

ارائه اطلاعات(شواهد يک):

گام نخست برای شناخت و ارزيابي مسأله، گفت‌گویی بود که میان من و همکاران دیگرم صورت گرفت. آنان عموماً، تنبلی و بی‌مبالاتی بچّه‌ها را علل پایین بودن نمرات می‌دانستند. به منظور بررسی دقیق تر مسأله از روش‌هاي زير نیز استفاده كردم: الف ـ مطالعات اکتشافی: خواندن مقاله‌ها و کتب مرتبط و انجام مصاحبه ب ـ استفاده از روش مشاهده‌:1ـ مشاهده‌ی مستقیم: برای بررسی دقیق مشکل موجود نمرات آزمون های برگزار شده را جداگانه در سه جدول وارد کرده و نتایج و نمودار هر سه را در جدول و نمودار جداگانه‌ای بررسی کردم. با مقایسه‌ی آزمون سوم با دو آزمون قبل بر من ثابت شد که اضطراب و استرس امتحان یا ترس از نمره در نتایج این آزمون هیچ تأثیری نداشته‌است.2ـ مشاهده‌‌ی غیر مستقیم: در این بخش پرسش‌نامه‌ای ساده تدوین کردم و در یک جلسه‌ی درسی به دانش‌آموزان دادم. با مقایسه‌ی پاسخ‌های دانش‌آموزان و بسامد آنها، فرضیه‌ای ثابت شد مبنی بر اینکه بین پایین بودن نمرات دانش‌آموزان و خصوصیّات آموزش و نحوه‌ی تدریس معلّم و هم چنین جذّابیّت و مقبولیّت درس رابطه وجود دارد.

راه حل هاي پيشنهادي:

راه‌حل‌های زیر بر مبنای مطالعات انجام شده ارائه شدند. الف ـ استفاده از روش‌های فعّال مشارکتی شامل: 1ـ قصّه‌گويي2ـ  روش ایفای نقش 3ـ بازی و تحّرّک ب ـ تشویق.

اجراي راه حل ها:

الف ـ روش قصّه‌گويي: در این مرحله، برای تدریس درس انواع ماضی، با استفاده از صنعت انسان‌نمایی پدیده‌ها(شخصیت‌بخشی)، داستان خانواده‌ی آقای فعل را نوشتم و به هر کدام از فعل‌‌ها: ساده، استمراری، ماضی بعید... شخصیّت‌ انسانی ‌بخشیدم و در قالب قصّه‌ای انواع ماضی ها را به دانش آموزان یاد دادم.

ب ـ روش ایفای نقش: در این روش که موضوع ما نحوه‌ی ساخت بن ماضی و مضارع از طریق نمایش رستوران‌ فعل‌ها بود.

طبق این نمایش گروهی از فعل‌ها با هم به رستوران می‌روند و غذا سفارش می‌دهند. این غذاها در حقیقت با نام اجزای تشکیل دهنده‌ی هر کدام از آنها نام‌گذاری شده بودند. هر کدام از فعل‌ها بایستی از میان لیست غذاها، غذایی را که متناسب با اجزای تشکیل‌دهنده‌ی خودش باشد؛ انتخاب می کرد.

ج ـ بازی و تحرّک: بازی‌های ارائه شده در این اقدام پژوهی، کاملاً ابتکاری و خودساخته بوده و از تنوّع کافی برخوردار بودند. برخی از این بازیها به قرار زیرند: بازی نگاه کن و جور کن، بازی بشنو و بپر، بازی ببین و بپر، بازی تقویت چگونگی ساخت فعل‌ها.

دـ تشویق: در پایان تدریس فعل‌ها، جشنی برگزار شد و از دانش‌آموزان موفّق در این درس قدردانی به عمل آمد. و هم‌چنین نمایشگاهی از کارهای دستی دانش‌آموزان مربوط به درس انواع فعل‌ها برگزار و به بهترین کارها جوایزی ارائه شد.

ارائه اطلاعات( شواهد 2 ):

بعد از اجرای روش‌های انتخاب شده ، تغییرات قابل ملاحظه‌ای در نگرش  دانش‌آموزان نسبت به دستورزبان ایجاد شد. برای ارزیابی عملکرد یادگیری آنها، از دو روش استفاده کردم: الف ـ برگزاری آزمون ب ـ استفاده از روش مشاهده‌ی غیرمستقیم و طراحی پرسش‌نامه. با مقایسه‌ی نمودار سه آزمون برگزار شده در آبان و امتحان دی‌ماه، سیر صعودی نمرات دانش آموزان در آزمون دی ماه چشمگیر بود. در روش مشاهده غیر مستقیم (پرسش‌نامه) با ارزیابی پاسخ‌های دانش‌آموزان و بسامد آنها نتایج زیر حاصل شد: 100٪ دانش‌آموزان استفاده معلّم از روش‌های فعّال در تدریس دستورزبان مانند اجرای نمایش، بازی‌ها و... را دلیل پیشرفت خود دانسته و به درس دستورزبان ابراز علاقه‌مندی کرده بودند. و 96٪ آنان روش‌های فعّال تدریس مانند اجرای نمایش، قصّه‌گویی، انجام بازی‌های فعل‌ها و... را مؤثّرترین روش در تدریس دستورزبان دانسته بودند.

 

·   راهكارهاي افزايش علاقه مندي دانش آموزان پايه اول راهنمايي مدرسه شهيد آويني نسبت به درس رياضي از طريق كار گروهي

·        سكينه باقري منش

بيان مسئله

تاكيد بر روش فعال و مشاركتي تدريس و جنبه هاي كاربردي دروس، زمينه هاي تفكر را در دانش آموزان تقويت نموده، يادگيري از دوام و عمق بيشتري برخوردار گرديده و انگيزه فراگيران را افزايش مي دهد. كه يكي از اين روش هاي فعال، كار گروهي و بحث همگاني در كلاس است كه سبب اعتلاي آموزش و رشد خلاقيت هاي دانش آموزان مي شود. مشكلي كه مرا چندين سال متوالي متوجه خود كرده بود اين بود كه، دانش آموزان در كلاس رياضي، هنگام كار گروهي، درگير رياضي نمي شدند و از مطالب رياضي استفاده نمي كردند و در كل علاقه اي به كار گروهي در رياضي نشان نمي دادند.

ارائه اطلاعات(شواهد 1)

من به عنوان معلم رياضي، مشاهده كردم كه دانش آموزان كلاس، در هنگام كار گروهي و بحث درباره رياضي، هيچ علاقه اي از خود نشان نمي دهند و حتي هنگام كار گروهي شاهد بروز مشكلاتي در كلاس بودم كه نه تنها هيچ اثر مثبتي در روند يادگيري رياضي نداشت، بلكه باعث بي علاقگي دانش آموزان نسبت به رياضي مي شد. لذا، اين اقدام پژوهي كه بين دو كلاس اول راهنمايي شهيد آويني با فراواني 69 نفر انجام گرديد، به دنبال اين هدف بوده است كه ميزان علاقه مندي دانش آموزان را به رياضي از طريق كار گروهي افزايش دهد.

راه حل هاي پيشنهادي

در اين قسمت از روش هاي مختلف گرد آوري اطلاعات مانند: الف- پرسشنامه ب- مصاحبه ج- مطالعه كتابها و مجلات تحقيقاتي و اقدام پژوهي هايي كه در اين زمينه صورت گرفته بود استفاده شد و با جمع بندي اطلاعات بدست امده، راه حل هاي پيشنهادي به بيش از 20 راه حل رسيد كه به چند مورد از آنها اشاره شده است:تشكيل گروها براساس نام درسي-دوستي با توافق خود آنها و نظارت معلم، مطرح شدن هر دانش آموز با هر نوع فعاليت در گروه، برگزاري مسابقه ي رياضي بين گروهها و تهيه يك دفتر شكيل به نام "دفتر فعاليت"و...

اجراي راه حل ها

با توجه به موارد فوق از بين راه حل هاي پيشنهادي و با توجه به پرسشنامه تنظيم شده و اولويت بندي پاسخ ها راه حل هاي زير انتخاب گرديد:

1- ايجاد انگيزه در دانش آموز و تشويق آنان به انجام كار گروهي، 2- گروه بندي دانش آموزان و تعيين سر گروه براي انان، 3- تنوع در كار گروهي با روشها و راهكارهاي متفاوت، 4- جلب همكاري والدين براي مشاركت دانش آموزان به انجام كار گروهي.

پس از اجراي برنامه و نظارت كامل بر اجراي درست آن، با مشاهده دقيق كارهاي گروهي در كلاس و وضعيت روحي آنان و بررسي دفتر فعاليت هر دانش آموز در هفته و شمارش كارتهاي تشويقي و همچنين مصاحبه با همكاران، والدين و خود دانش آموزان، شاهد بودم كه تعداد دانش آموزان علاقه مند به كار گروهي رو به افزايش است و دانش آموزان با پويايي و نشاط به انجام مسئوليت هاي خود در گروه مي‌پرداختند.

ارائه اطلاعات(شواهد 2)

دانش آموزان بدون خستگي و اكراه، در كار گروهي رياضي شركت مي كنند.

آنان بدون بي احترامي به نظر ديگران در كلاس، صحبت هاي دوستان خود را مي شنوند.

آشنايي دانش آموزان با شرايط و چگونگي كار گروهي و استفاده از دفتر فعاليت باعث گرديد كه اختلاف ها و تنش ها ديگر در گروهها ديده نشود.

همچنين دانش آموزان با ميل و رغبت به كار گروهي در مدرسه و خارج از مدرسه می پرداختند و انجام كارهاي جنبي نشان از به وجود آمدن بستر مناسب و حمايت شدن دانش آموزان درخانوده ها بود.

 

·       چگونه می توانم ، با شادی و نشاط در کلاس درس علوم تجربی سطح یادگیری را ارتقاء دهم

·       طاهره زمانی /مدرسه راهنمایی حضرت ابوالفضل ( ع ) ناحیه یک

بیان مسئله :

یکی از واقعیتهایی که سبب شده است پرورش مهارت ها در درس علوم تجربی مورد توجه فراوان قرار گیرد این است که می دانیم بسیاری از مفاهیمی که در کتاب های درسی به دانش آموزان یاد داده می شود . پس از مدتی فراموش می گردد . در واقع ، اگر حاصل دوره تحصیلات مدرسه ای ، تنها انتقال پاره ای از مفاهیم به ذهن دانش آموزان باشد ، با فراموش شدن آن مفاهیم ، حاصل کلیه سال های تحصیل نیز از دست می رود . به همین سبب ، باید سعی کنیم علاوه بر مفاهیم پایه ، راهی به دانش آموزان نشان دهیم که خودشان بتوانند به دنبال معرفت و دانش مورد نیاز خود بگردند لذا در شیوه های نوین آموزش علوم تجربی سعی می شود که یادگیری ، تا حد امکان ، از قطب آموزش و یادگیری انفعالی دور و به قطب آموزش و یادگیری فعال نزدیک شود .

ارائه اطلاعات ( شواهد یک )

1 . گفتگو با همکاران خصوصاً همکاران هم رشته در مورد وضعیت شادابی و تحرک دانش آموزان

2 . گفتگو با دانش آموزان کلاس در مورد میزان علاقه آنها نسبت به تحصیل و مشاهده وضعیت ظاهری آنها در کلاس درس

3 . گفتگو با اولیاء دانش آموزان و بررسی دلایل بی انگیزگی دانش آموزان

4 . بررسی وضعیت نمرات دانش آموزان در پایه پنجم و تهیه نمودار

5 . بررسی وضعیت نمرات دانش آموزان سال دوم راهنمایی البته نمرات مربوط به پایه پنجم و اول راهنمایی و مقایسه نمرات با نمرات دانش آموزان مورد پژوهش

6 . اختلاف نمرات درس علوم تجربی پایه پنجم و اول راهنمایی در گروه شاهد

راه حل های پیشنهادی

1 . حمایت از دانش آموزان 2 . توأم ساختن درس با شعر و موسیقی

3 . فعالیتهای گروهی 4 . بیان درس بصورت داستان 5 . ایجاد شادی و هیجان در محیط مدرسه 6 . تغییر و تحول در مکان یادگیری

7 . نقش معلم 8 . گردش علمی 9 . بازیهای تربیتی

اجرای راه حل ها

1 . حمایت از دانش آموزان : خصوصاً در مورد دانش آموزان مضطرب ، خجالتی ، کم رو و یا ضعیف از نظر درسی که نیاز بیشتری به حمایت از طرف معلم دارند ، بیشتر مورد توجه بودند .

2 . فعالیتهای گروهی : گروه بندی دانش آموزان بصورت ناهمگن شامل خوب ، متوسط و ضعیف ، تا دانش آموزانی که کم رو ، مضطرب و خجالتی هستند . احساس راحتتری برای بیان نظرات خود همراه گروه داشته باشند .

3 . بیان درس بصورت داستان : در بعضی از دروس که امکان بیان مطالب درسی بصورت داستان بود از این روش استفاده می شد که اثرات مثبت و سازنده فراوانی چون درک و فهم آسان درس و جذب بچه ها به سوی گوش دادن و یادگیری را دارد .

4 . ایجاد شادی و هیجان در محیط مدرسه لازم است بدانیم که از عوامل مؤثر در ایجاد محیط آموزشی شاد عبارتند از     1 . مدیر و معاون        2 . وضعیت فیزیکی مدرسه       3 . معلم

5 . تغییر و تحول در مکان یادگیری : برای انجام فعالیتهای گروهی کتاب مانند بحث کنید و غیره ، نیمکت ها دو به دو مقابل هم قرار داده می شد تا اعضا گروه بتوانند به راحتی کار خود را انجام دهند و یا هنگام دوره دروس نیمکتها در چهار طرف کلاس چیده می شد .

6 . معلم : وضعیت ظاهری معلم      - برقراری رابطه ای دوستانه و صمیمی

استفاده از کلمات با جملات طنز یا شوخی با رعایت حرمت دانش آموزان

تشویق دانش آموزان با استفاده از کارت تشویق ، داشتن شور و اشتیاق هنگام تدریس مطالب درسی و استفاده از مثالهای مناسب

7 . گردش علمی : چون بیرون بردن دانش آموزان از مدرسه مشکلات بسیاری دارد لذا فعالیت خود را محدود به محیط مدرسه و خارج از کلاس کردم مثلاً تدریس دنیای گیاهان در کنار باغچه در حیاط مدرسه

8 . بازیهای تربیتی : روش نمایشی مثلاً برای نمایش ویژگیهای مواد ، هر کدام از دانش آموزان به عنوان یک اتم می باشند و یا پرسش درس بصورت مسابقه برای دوره های درسها

9 . توأم ساختن درس با شعر و موسیقی : در این زمینه چون طبع شعری نداشتم کار خاصی انجام ندادم

ارائه اطلاعات ( شواهد 2 )

نمرات پایه پنجم و اول راهنمایی دانش آموزانی که اکنون کلاس دوم راهنمایی بودند طبق تصمیم اتخاذ شد . در جلسه آبان ماه از پرونده دانش آموزان ، تهیه شده و نموداری برای آن رسم نموده بودم نکته ای که توجهم را جلب کرد پراکندگی نمرات بود که در پایه پنجم طبق نمودار بین 15 تا 20 و اما نمودار مربوط به اول راهنمایی پراکندگی نمرات بین 10 تا 20 می باشد . اما آنچه در طول مدت پژوهش توانستم به آن برسم کم کردن اختلاف میانگین نمرات کلاس پنجم و اول راهنمایی بود که این اختلاف در مورد گروه اول شاهد 56/3 و گروه دوم 28/2 بود که در مورد گروه مورد پژوهش این اختلاف به 1 و 66/1 رسید که به نظر من یک موفقیت برای این پژوهش محسوب می شد .

  

·       چگونه توانستم ترویج مصرف درست را در کلاس آموزش دهم

·        معصومه نجفی فرد /مدرسه راهنمایی خوش رفتار

 بیان مساله :

دبیر علوم در مقطع راهنمایی با 18 سال سابقه می باشم.در دو مدرسه با دو شیفت مخالف مشغول به کار هستم. این پژؤوهش در مدرسه ای با 11کلاس انجام شده است. دانش آموران از نظر مالی در وضعیت خوبی بسر می برند. امتحانان ترم اول شروع شده بود .وهر روزبا شروع زنگ کلاسی در کلاسی گچی برای نوشتن نبود زنگهای تفریح نیز می دیدم بچه ها چندین نوع خوراکی گرفته بودند و بامیلی بعضی را می خوردند..

تا اینکه رهبر عزیزمان سال 88 را سال حرکت به اصلاح الگوی مصرف اعلام کردند. ومن نیز سریع بعد از عید کارم را با توجه به زمینه قبلی شروع کردم.ود راین مدت کم اقدامات خوبی انجام شد.

توصیف وضع موجودیا شواهد (1)

اعمال سلیقه‌ها و روش هادرکلاس بدون برنامه ریزی قبلی .توزیع نا عادلانه گچ در کلاسها.اسراف وهدردهی کاغذ در کلاس.پاره کردن زیاد برگ های دفترچه.تعویض انواع کفش وچادر دانش آموزان به صورت مکرر.خریدغیر متعارف لوازم تحریر متنوع وجدید توسط دانش آموزان.آوردن پول اضافی به مدرسه.ریختن کاغذ های باطله به سطل زباله همراه دیگر زباله ها.آوردن تحقیقات اینترنتی توسط دانش آموزان وتحمیل پول اضافی به خانواده ها.استفاده نکردن بعضی از دانش آموزان از قرص آهن وشیر وازبین بردن این دو ماده مهم. و...

راه حل های پیشنهادی:(انتخاب راه حل ها)

با توجه به موارد فوق برای تحقق اهداف طرح در رابطه با ترویج مصرف درست دانش آموزان پایه اول از بین راه حل های پیش نهادی و با توجه به پرسشنامه تنظیم شده و اولویت بندی پاسخ ها راه حل های زیر انتخاب گردید :

تهیه تراکت و بروشورهایی برای دانش آموزان و خانوده های آنان حاوی اطلاعاتی در مورد میزان  اسراف در جامعه یا مذمت آن و نیز ارائه راهکارهای عملی مصرف درست و القاء این نظر که " صرفه جویی مصرف نکردن نیست ، بلکه درست مصرف کردن است "

تشکیل گروه های دوستدار محیط زیست در مدرسه ومحله برای تشویق دیگران به تفکیک زباله ها.

نوشتن احادیثی از ائمه وسخنان بزرگان با خطی زیبا در باره ی درست مصرف کردن .

اجرای راه حل ها:

خانواده ها نقش بسیار موثری در اصلاح الگوی مصرف دارند.خانواده بسیار قدرتمند و دارای مسوولیت است زیرا عادت های خوب و غیر مصرفانه را می تواند به بچه ها درست آموزش دهد و نقش جامعه در این حوزه فقط به تثبیت آموخته ها محدود میشود..مدارس بستر مناسبي براي پرورش نسل نوانديش و آشنا كردن آنها بامحدوديت‌هاي موجود اعم از محدوديت‌هاي زماني، منابع موجود و... و همچنين تغيير رويه از كميت‌گرايي به سوي كيفيت‌گرايي ومکمل آموزش خانواده وجامعه است.

اختصاص دقایقی از مراسم آغازین مدارس به ارائه آمارهای ساده و قابل فهم به دانش آموزان در رابطه با صرفه جوئی.

ترتیب دادن فعالیت برای جمع آوری کاغذ های باطله از سوی دانش آموزان در خانه ومدرسه.

تقاضا از همکاران که تحقیقات اینترنتی راکمتر کنند تا هزینه اضافی به دوش خانواده ها نیفتد.

تشکیل گروه های دوستدار محیط زیست در مدرسه ومحله برای تشویق دیگران به تفکیک زباله ها.

تهیه تراکت وبوروشور در ترویج درست مصرف کردن.

دادن تحقیق در باره مصرف صحیح در زندگی.

توصیف وضع مطلوب (شواهد (2)

در اواخر سال تحصیلی 88-87با توجه به فعّالیّت های انجام شده در کلاس دانش آموزان به نکات صرفه جویی بیشتر توجهی داشتند.

در زنگ تفریح لامپ و بخاری را خاموش می کنند.

با روشن بودن بخاری وکولر پنجره باز نمی گذارند..

دانش آموزان از خود وزندگی خود احساس رضایت دارند.

انگیزه احترام به نیازمندان در آنها ایجاد و همچنین با نحوه ی احترام گذاری به آنان بیشتر آشنا شدند.

در مسائل مربوطه به قناعت واصلاح الگوی مصرف با دوستان و هم گروهان خود همکاری می کنند

.والدین از توانایی قناعت فرزندانشان و مأنوس شدن آنهابا صرفه جویی احساس رضایت می کنند.

 

·       روشهای علاقه مند کردن دانش آموزان دخترپایه اول راهنمایی به درس ریاضیات

·       سکینه حاجی محمدی , آموزشگاه  15 خرداد منطقه ی خلجستان

بیان مسئله

اقدام پژوه در اوایل سال تحصیلی با یک بررسی و گرفتن اولین امتحان در کلاس متوجه شد حدود یک سوم دانش آموزان کلاس نمرات کمتر از5 گرفته اند و بیش از نصف کلاس کمتر از نمره ی  10 گرفته اند لذا از دانش آموزان چند پرسش نمودم ازآنجایی که تدریس ساعات دروس هنر و تربیت بدنی این کلاس نیز با اینجانب بود سؤالاتی را در مورد علاقهی آنها به این درسها نمودم هدف اینجانب بعنوان معلم ریاضی این است41 درصد علاقمندان کلاس درس ریاضی را به62 درصد ارتقا دهم و دانش آموزانی را که علاقه ای به انجام تکالیف درس ریاضی ندارند و فعالیّت چندانی در کلاس ریاضی از خود نشان نمی دهند را با راهکارهای مناسب وضعیتشان را بهبود ببخشم

ارائه اطلاعات

با آغاز سال تحصیلی با توجه به نتایج امتحان اولیه از دانش آموزان کلاس و با بررسی پاسخ دانش آموزان به سؤالات مطرح شده و مشاهده رفتار دانش آموزان در ساعت ریاضی و پرسش از اولیاء آنان بدست آمد که :دانش آموزان علاقه ناچیزی به زنگ ریاضی داشتند دانش آموزان درس ریاضی را سخت می پنداشتند از مجموع 24 نفر دانش آموز کلاس اول راهنمایی 15 خرداد با توجه امتحان کلاسی از آنان متوجه شدم. هشت نفرکمتر از نمره ی  5 و شش نفر بین نمرات 5 تا 10 و چهار نفر بین نمرات 10 تا 15 وشش نفر بیشتر از نمره 15 گرفتند.

راه حل های پیشنهادی

بطور کلی با جمع آوری پرسشنامه ها و تجزیه و تحلیل آنها و همچنین نتایج مطالعه تحقیقات انجام شده و جمع بندی آنها موارد زیر پیشنهاد گردید که عبارتند از:گروه بندی دانش آموزان و انجام فعالیّتهای درس با مشارکت و همیاری اعضای گروه- استفاده از روش تدریس فعال - اهمیت ویژه به فعالیّتهای خارج از کلاسی دانش آموزان در نمره ی مستمری -  بر پایی نمایشگاهی ازفعالیت های خارج از کلاس جهت افزایش انگیزه و یادگیری در بین دانش آموزان.....

اجرای راه حل ها

پس از کسب اعتبار مورد نیاز , راه حل های انتخاب شده یک به یک به اجرا در آمدند.فرآیند اجرای راه حل ها به شرح ذیل بوده است :1- مشاوره ی اولیای مدرسه در ایتدای سالتحصیلی در زمینه اهمیت دادن به درس ریاضی. 2-توجه ویژه به اشکالات یادگیری دانش آموزان و اثر بخشی کار معلم.3- گروه بندی دانش آموزان و انجام فعالیّتهای درس با مشارکت و همیاری اعضاء گروه.4- استفاده از روش تدریس فعال. 5- تعیین تکلیف درسی متناسب با توانایی دانش آموزان.6- دادن تکلیف فعالیّتهای خارج ازکلاس برای دانش آموزان و تأثیر انجام آن در نمره ی مستمری.7- بر پایی نمایشگاهی از فعالیّت های خارج از کلاس هر درس در مدرسه8- تشویق و معرفّی دانش آموزان فعّال در گروهها که به همیاری هم گروه های خودپرداخته بودند. 9- ایجاد رابطه ی عاطفی توأم با منطق با دانش آموزان توسط معلمان 10- کشف علایق دانش آموزان و سعی در برجسته کردن آنها در جهت تقویت انگیزه و علاقهی آنها در درس ریاضی و  ....

توصیف وضع مطلوب(شاهد2)

در اواخر سالتحصیلی 88 - 87 با توجه به فعالیتهای انجام شده در کلاس,دانش آموزان بیش از پیش  به ریاضی علاقمند شده و در پی یادگیری بیشتر ریاضی بودند محقق توانسته بود تعداد دانش آموزانی را که در ابتدای سالتحصیلی در امتحان کتبی ریاضی کمتر از 10 گرفته بودند را به صفر نفر کاهش داده و تعداد دانش آموزانی را که نمرات 10 تا 15 گرفته بودند را از چهار نفر در ابتدای سال به شانزده نفر در آخر سال افزایش دهد و تعداد دانش آموزانی را که بالاتر از نمره ی 15 گرفته بودند از شش نفر در اوایل سال به هشت نفر در آخر سال تحصیلی ارتقا ببخشد.

 

 ·   چگونه توانستم کلاس های سوم بی انگیزه ومعلّم محور ادبیّات را به کلاس های فعّال ، پویا ، با نشاط ودانش آموز محور تبدیل نمایم .

·        محّمد علی صادقی / مدرسه راهنمایی پسرانه امام موسی صدر قم

بیان مسأله :

 درکلاس های سوم متوجّه شدم دانش آموزان بنا به دلایلی نسبت به درس ادبیّات کم توجّه شده اند وعلاقه وانگیزه وپی گیری سابق را ندارد . آنان درکلاس به صورت مخفیانه ، مشغول خواندن یا نوشتن سایر دروس بودند وجوّ شادابی وطراوت از کلاس رخت بربسته بود ومحصّلانم که تامدّتی قبل درکلاس با من همراهی وهم صدایی داشتند ، اکنون دربرخی مواقع فقط سرتکان می دادند ومن به تنها سخن گوی کلاس تبدیل شده بودم .دریک دسته بندی می توانم بگویم :

دانش آموزانی که به درس ادبیّات علاقه داشتند تحت تأثیر این جو علاقه خود را از دست داده بودند .

من نیز به عنوان معلّم کلاس به علّت بی علاقگی وعدم همراهی دانش آموزان متکلّم وحده کلاس شده بودم وباید همه ی کار ها را خودم انجام می دادم .

از روابط خوب عاطفی ورفلکس های طبیعی معلّم وشاگردی خبری نبود ویا بسیار کم رنگ شده بود.

تدریس صرفاً یک طرفه انجام می شد .

نتایج مطلوب درکلاس حاصل نمی شد وبه نظر می رسید دانش آموزان چیزی یاد نمی گیرند واگر هم یاد می گیرند فقط برای امتحان دادن وکوتاه مدّت است .

دانش آموزان خیلی زود احساس خستگی می کردند.

برخی از همکاران درس ادبیّات را کم اهمّیّت می دانستندوبه آن با بی مهری برخورد می کردند.

شواهد یک :

با توجّه به موارد زیر نیاز به پژوهش درعمل را ضروری دیدم :

اکثر اوقات درکلاس مشاهده می کردم بچّه ها مشغول نوشتن یا خواندن سایر دروس می باشند.

اگر ساعت آخر با آنان کلاس داشتم تعدادی از آنان را افسرده یا ناراحت می دیدم به نحوی که برخی اوقات کلاس را تحت تأثیر قرار می دادند.

هنگام اعلام یا برگزاری امتحانات با مقاومت فراگیرانم روبرو می شدم .

درخواست های مکرّر مبتنی بر اختصاص زمانی جهت مطالعه وجودداشت .

نتایج مصاحبه ها وپرسش نامه بیانگر این بودکه کلاس نیاز به تغییرات جدّی دارد.

راه حل های پیشنهادی:

منع دانش آموزان از مطالعه کتب دیگر درزنگ فارسی .

ممانعت از نوشتن تکالیف وتمارین دروس دیگر درکلاس ادبیّات .

تشویق دانش آموزانی که درکلاس به درس توجّه بیشتری داشتند.

ارائه تکالیف زیاد به دانش آموزان جهت عنایت بیشتر آنان به این درس .

برّرسی دقیق وپی گیری  تکالیف داده شده .

صحبت با همکارانی که تکالیف گفته شده توسط آنان درکلاس ادبیّات نوشته یا خوانده می شد.

هماهنگی با مدیریّت محترم آموزشگاه جهت جابه جایی روز وساعت درس ادبیّات .

اختصاص وقتی درکلاس جهت خواندن یا نوشتن سایر دروس.

الزام دانش آموزان به نوشتن تحقیق .

فعال سازی  گروه های درسی .

واگذاری کار تدریس به دانش آموزان .

واگذاری فعّالیّت های درسی وعملی به دانش آموزان از طریق یک برنامه مشخص .

تشکیل نمایشگاه ادبیّات از کارها وفعّالیّت های ارائه شده توسط دانش آموزان .

استفاده از نمایشگاه فعّالیّت هاو کارهای ارائه شده توسط دانش آموزان ، جهت تدریس توسّط خود آنان وباز آموزی مطالب

راهکارهای پیشنهادی را با توجّه به دانش ضمنی و مطالعات ومشاوره هایی که انجام شد ، مدّ نظرم قرار دادم .

اجرای راه حل انتخابی :

با استفاده از تلفیق چهار روش آخر ذکر شده ، لیستی از فعّالیّت ها برای دانش آموزان تهیّه شد وبه آنان ارائه گردید وپس از انتخاب یکی از آن ها توسط هرکدام از دانش آموزان درباره آن موضوع به کنکاش مطالعه پرداختند وسپس اقدام به تهیه وساخت آن کارها اقدام نمودند .

درنهایت دست سازه ها ، تابلوها ، سی دی های نرم افزاری ، چارت ها ، وبلاگ ها و... جمع آوری گردید ودر نمایشگاهی درمعرض دید عموم دانش آموزان ، همکاران ، مسؤولین سازمان واداره قرار گرفت .

پس از آن کلاس های ادبیّات درنمایشگاه مذکور تشکیل می گردید ودانش آموزان بنا به مباحث پیش آمده با توجّه به تسلّطی که نسبت به موضوعات داده شده پیدا کرده بودند درباره ی موضوع کتاب درکلاس تدریس می کردند وبه سؤالات همکلاسی های خود پاسخ می دادند ومعلّم هم به عنوان محور ، فرایند آموزش راجهت دهی می کردوناظر به اجرای صحیح کارها بود .

دانش آموزان هم به دلیل مشارکت درکار تدریس فعّال ، پویا وبا نشاط اقدام به همراهی با کلاس ومعلّم می نمودند وعلاقمندانه مطالب درسی را پی گیری می کردند وبه علّت درگیر شدن درمباحث کلاس وتنوّع بیانات ونوع تدریس دیگر مجالی برای پرداختن به سایر امور پیدا نمی شد و رخوت واسترس کلاس های دیگر به این ساعت منتقل نمی گردید .

شواهد دو :

انجام راه حل های انتخاب شده نتایج بسیار مطلوب وملموس وقابل مشاهده ای داشت . درکلاس ادبیّات دیگر خبری از کسالت وبی حالی وتقاضای مطالعه یا نوشتن سایر دروس نبود . حواسّ دانش آموزان درکلاس به درس معطوف بود وبه علّت مشارکت وهمراهی دانش آموزان درفرایند تدریس کلاس پویا ، شاداب وبانشاط شده بود .

ضمن این که ایجاد نمایشگاه فعّا لیّت های دانش آموزان عامل محرّک اصلی دراجرای طرح محسوب می شد.همچنین عاملی گردید تا نظر بسیاری از دبیران نسبت به درس ادبیّات تغییر پیدا کند .

درحین اجرای طرح چند فیلم کوتاه از فعّالیّت وتحرّک کلاس پس از اجرای طرح وهنگام برگزاری کلاس ها درنمایشگاه تهیّه شد که نشانگر میزان علاقمندی دانش آموزان وموفقیّت کار می باشد .


.: Weblog Themes By Pichak :.


| :
قالب وبلاگقالب وبلاگ